Avrupa’da jet yakıtı

endişesi!

Turizm sektörünü

etkileyebilecek

kriz

Avrupa'da ABD-İran savaşının etkisiyle jet yakıtı stoklarının azaldığı verilerle ortaya konulurken, bölge genelinde alternatif arayışları başladı. Lufthansa geçtiğimiz aylarda yakıt tasarrufu nedeniyle 20 bin uçuş planlamasını iptal ederken, jet yakıtı krizinin daha da büyümesi durumunda yeni iptallerin yaşanabileceği belirtildi.

ABD ile İran arasında ateşkes bilmecesi devam ederken, Avrupa’nın haziran ayı jet yakıtı ithalatı Eylül 2025’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Avrupa’da arz ve talep dengesi ABD ve Asya’ya göre daha sıkıyken, Brüksel krizin gerekirse ulusal rezervlerin serbest bırakılması ile koordine edilebileceğini söylüyor. Haziran ayı başında stoklar 38 milyon varil seviyesindeyken, ABD’de bu rakam 99 milyon varildi. Yapılan hesaplamalara göre bu durum Avrupa’da 30 günden az bir süre sonra stok krizi yaşanabileceğine işaret ediyor.

AVRUPA TALEBİN BÜYÜK BÖLÜMÜNÜ BASRA KÖRFEZİ’NDEN KARŞILIYOR
Jet yakıtı sorunu çatışma ve ateşkes belirsizliği devam ederken, yeni dönemin en büyük küresel krizlerinden biri haline gelmek üzere. Bunu en derinden hissedecek bölgenin Avrupa ülkeleri olması bekleniyor. Zira Avrupa ülkeleri, jet yakıtı talebinin yaklaşık yüzde 30’luk kısmını Basra Körfezi’ndeki ülkelerden karşılıyor.

LUFTHANSA 20 BİN UÇUŞUNU İPTAL ETMİŞTİ
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, nisan ayında yaptığı açıklamada Avrupa’nın altı haftalık bir jet yakıtı stoğuna sahip olduğuna dikkat çekmiş ve “Tarihin en büyük enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıyayız.” demişti. Bu açıklamadan kısa bir süre sonra Avrupa’nın en büyük havayolu şirketlerinden olan Lufthansa 21 Nisan’da aldığı kararla yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla mayıs ve ekim ayları arasında 20 bin uçuşun iptal edildiğini duyurmuştu.

TURİZME DARBE İNDİREBİLİR
Avrupa’da yaşanacak olası bir jet yakıtı krizi turizm sektörüne de büyük bir darbe indirebilir. Lufthansa gibi diğer havayolu firmalarının da yakıt tasarrufu nedeniyle uçuşlarını iptal etme ihtimali sektör üzerinde tedirginlik oluştururken, böyle bir durumdan birçok tur ve konaklama şirketinin etkilenebileceği belirtiliyor.

AVRUPA’DA ENERJİ KRİZİ KAPIDA
ABD ile İran arasında devam eden savaşta ateşkes kararının rafa kalkmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’ndan geçişler de yeniden sıkıntıya girdi. Reuters’in Enerhy Aspects’e dayandırdığı 18 Haziran tarihli verilere göre üçüncü çeyrekte Avrupa genelinde günlük yaklaşık 600 bin varil arz açığı beklenirken, ABD’de 116 bin varil ve Asya-Pasifik bölgesinde ise 425 bin varil arz fazlası olacağı tahmin ediliyor.

Avrupa Komisyonu da haziran ayında durumun daha da kötüleşebileceğini kabul etmiş ve AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, yaz tatili sezonunun sonuna doğru jet yakıt stoklarında daralma yaşanacağını ve gerekirse Brüksel’in ulusal rezervleri serbest bırakmasının koordine edileceğini belirtmişti.

AB ÜLKELERİ TEMKİNLİ
10 Temmuz’da ise Avrupa Komisyonu ve AB ülkelerinden üst düzey temsilcilerden oluşan Enerji Birliği Görev Gücü, Ortadoğu’daki son gelişmeleri ve bunların AB enerji piyasaları üzerindeki etkilerini görüşmek üzere toplandı. Toplantı sonrası gelen açıklamada jet yakıtı tedariğinin şu ana kadar genel olarak istikrarlı kaldığı ancak belirsizliğin sürdüğü belirtilerek, “AB’deki jet yakıtı tedariki, jeopolitik baskıya rağmen dirençli olduğunu kanıtladı. AB rafineri üretimindeki artış ve dünyanın diğer bölgelerinden sağlanan tedarikler bu direnci destekledi. Bununla birlikte durum hala istikrarsızlığını koruyor.” denildi.

YÜZDE 20’LİK BİR RİSK VAR
AB, her ne kadar ithalatçı konumunda bulunsa da Hollanda, Avrupa’nın en büyük ham petrol rafinerilerinden bazılarına ev sahipliği yapıyor. Bunların çoğu kerosen ithal ediyor ve jet yakıtı üretiyor.

Genelde ise AB, jet yakıtının yüzde 60 ila yüzde 70’ini karşılayabiliyor. Geri kalan kısmı ise ithal ediyor ve bunun yaklaşık yarısı Hürmüz üzerinden ülkelere geliyor.

ÇÖZÜMÜN ANAHTARI KANADA MI?
Şubat sonunda patlak veren savaşa kadar Avrupa, jet yakıtı ithalatının yaklaşık yarısı için Orta Doğu’ya bağımlı haldeyken; martta analistler jet yakıtının neredeyse tamamını Ortadoğu’dan temin eden Afrika ülkelerinin en ağır darbeyi alacağını tahmin ediyordu.

Ancak Kpler’in verilerine göre Nijerya’daki Dangote rafinerisinden ve Hindistan ile Umman’dan yapılan ithalatı artırmayı başararak krizin önüne geçtiler. Bununla beraber Kanada gibi yeni satıcılara yönelerek tedariğin tükenmesi şimdiye kadar engellendi.