1982 yılında, ABD’de bir marka,

yanına üç dev markayı da alarak;

‘Hem hasada hem de bize

alışveriş yapma imkânı

veriği için, bu Perşembe,

Tanrı’mıza hamd ve şükredlim’

mottosuyla, bir kampanya

başlattı…

Hristiyanlık dini de, bidatlarla, uydurma rivayetlere dolu bir dindir…

Özellikle ABD’de, en az dört asırdır, kimi yerde mezhepleşme eğilimine bile girmiş yüzü aşkın cemaat ve tarikat; asırlık düsturları yaşatır, inananları da bir güzel uygular bu ritüelleri…

Bunlardan biri de ‘Şükran Günü’…

Şükran Günü, özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da kutlanan, hasat, bereket ve paylaşmaya şükretme temalı bir bayram. ABD’de Kasım ayının dördüncü Perşembe gecesi, Perşembe’yi Cuma’ya bağlayan gece boyunca, bazen de sabaha kadar süren eğlenceerle kutlanır…  İnsanlar aileyle bir araya gelir, büyük bir yemek yenir, hindi en meşhur yemektir.

Tarihsel olarak da 17. yüzyılda Pilgrimler’in Wampanoag halkıyla birlikte hasat için şükrettikleri bir olaydan esinlenir.

Zamanla daha geniş bir teşekkür temasına dönüştü ve bugün aile sofrası, paylaşım ve minnettarlık etrafında gelişmiştir…

***************************

Tabii, hâl böyle olunca; 1950li yıllarda, söz konusu yemeklerden dağılan kişiler, yollarda büyük trafklere sebep oldu…

Zamanla da, ek polis tkviyeleri, ek mesailere gerek duyuldu polis tekilatlarında…

Bu yüzden de polisler; Kasım ayının dördüncü ya da son Cuma’sına; ‘Black Friday’, yani ‘Kara Cuma’ demeye başladılar…

Peki fırsat bu fırsat, din sömürüsü, dincilik ve din bezirgânlığından ve faşizmden beslenen kapitalizm, böyle ir kalabalığı duyar da, bunu nakte, kâra çevirmez mi hiç?

Öyle de oldu; 1982 yılında, ABD’de bir marka, yanına üç dev markayı da alarak; ‘Hem hasada hem de bize alışveriş yapma imkânı veriği için, bu Perşembe, Tanrı’mıza hamd ve şükredlim’ mottosuyla, bir kampanya başlattı…

Bu furya, iki yıl sonra ülke geneline yayıldı, 1990larda Avrupa’yı da sardı; patladı gitti…

***************************

Türkiye’de ilk AVM, İstanbul Bakırköy’deki Galeria’dır…

İlk otantik Al’â Par’ie AVM ise, Nişantaşı Cities’dir…

İşte Türkiye’de ‘Kara Cuma’nın da miladı Cities’le başlamıştır…

28 Kasım 2008 Cuma gününe denk gelen günün akşamı, Ocak ayında açılan AVM’nin, açıldığı Ocak ayından o güne kadar gördüğü en kalablık müşteri kitlesine tanıklık etmiştir. Öyle ki beş katlı otoparkta yer kalmamıştır…

2012’ye gelindiğinde ise resmen artık o Cuma, ‘Kara Cuma’dır; Edirne’den  Ardahan’a kadar bir alışveriş çılgınlığı, hâtta görgüsüzlüğü kampanyasına dönüşmüştür…

***************************

Size şaka gibi gelecek ama; hem jet sosyete denilen kesimde, hem halk tabakasında, o gün alışverişe çıkmamak, neredeyse ayıp, aşağılanma, hakir görülme, küçük düşürülme vesilesi anamına getirilmiştir kavram olarak…

Yine şaka değil; sırf o gün ki, genelde saat 19:59 ilâ 00:00 arası yapılıyor; sırf o akşam alışverişe çıkmak için kuaförde saç yaptırıp, sırf o gecee özel kıyafet diktirenler bile vardır, haâda var…

***************************

Evet, geliyor gelmekte olan, geliyor ‘Kara Cuma’…

***************************

 Günler öncesinden yüzde 40-50 ile başlayan indirimler, o gece yüzde 70lere bile varabiliyor…

Peki bu ne demek?

Bir anlamı; ‘Ulan demek ki, bu satıcı,  bu marka fiyatın yüzde 70 altında dahi kazanıyor; demek ki ben hep kazıklanmışım’ da demek; ama…

Bir de ‘Tam kerizlenmek’ demek…

Çünkü, 15 Eylül-8 Kasım arası, birçok sektörde ‘Zam’ ayıdır, ürünlr zamlanır; ki Kasım ayında  ‘Kara’ ayağına ‘Pembe’ kârlar edilsin…

***************************

O günün bir başka psikolojik baskısı ise, hiç ihtiyacınız olmayan bir şeyi de size aldırması ve hele de kredi kartına o geceye özel 12-15 taksit yapılması, hem de fiyat farksız…

Sanki sonradan o harcamayı ödemeyecekmişsiniz gibi…

Ben gazeteciyken ve o hasta alışverişçileri takip ederken, paketlerini taşırken sakatlananları gördüm; deli gibi mağazalara saldıranları gördüm…

Ya çalışanlar?

Kapitalizmin bir numaralı uşakları…

***************************

Çok kurumsal olanları tenzi ediyorum; birçok mağaza, o deli gibi alışveriş yapan, her yeri dağıtan müşteriler arasında  işçilerini, resmen köpek gibi çalıştıracak; uyduruktan on binde bir pirim verirlerse ne alâ, yoksa mesaisiz bir gece geçirecek hepsi…

Günün ertesinde, aynı saatte mesaieye gelenlere ise, patron, o yüzündeki sahte kaptalist gülümseme ile; ‘Arkadaşlar, hepinize teşekkürler’ diyecek; bunun da anlamı, ‘Ben sizi köle gibi çalıştırdım, nefes almadan bana dün gece kazandırdnıız’ demek, o kadar…

***************************

Kapitalizm, sizi her yerde sömürür; kandırır, aldatır; harcatır; anlamazsınız bile…

***************************

Aman bu sömürünün kurbanı olmayın; dincilikten ve faşizmden beslenen kapitalizmin bir de siz ek besin kaynağı olmayın; ‘Kara Cuma’   kurbanı olmayın…