Ahtapot, kalamar ve mürekkep balıkları yetiştiriciliği günümüze dek bir çok kişinin ilgisini çekmekle beraber bu konudaki çalışmalar oldukça kısıtlı ve yeni…

Mevcut çalışmalar bu konulardaki yetiştiricilik uğraşılarının ileride artabileceğini gösteriyor…

Bu konuda Egeli beş işadamının, ortaklaşa yapmayı planladığı çalışma ile, yıllık üretimi tonları aşacak kapasitede bir  çiftlik kurma hazırlığında oldukları öğrenildi…

 Muğla-İzmir ekseninde, üç ayrı devasa ‘Kafadanbacaklılar Yetiştirme Çiftliği’ kurulması hedeflenirken, bu çiftliklerde, bölgesel istihdam yaratılmış olacaağı da kaydediliyor…

Bu tür çiftlikler çok olmamakla beraber yeni değil…

Bazı ahtapot türleri kolayca ortama uyabilmekte ve donmuş yemlerle beslenebilmektedirler.

Yapılan besi çalışması ile elde edilen ürünlerin piyasada yüksek fiyatla pazarlanabilecek olması yetiştiriciliğine olan ilginin artabileceğini göstermektedir.

Ancak bu belinin hedefinin, kalamar ve ahtapot tüketiminin ucuzlması ve halka inmesi olduğu vurgulanıyor…

Yumurtadan ahtapot yetiştirilmesi konusunda başarılı sonuçlar elde edilmiş ise de yapılan çalışmaların çoğunluğu laboratuar koşullarında gerçekleştirilmiştir.

Çok iri ahtapot ticari açıdan da önemli bir tür olup 20-25 kg ağırlıktadır. Bu gibi iri türler yanında 2-3 gr ağırlıkta ahtapot türleri de vardır. Hatta okyanusların derinliğinde çok daha iri türler olduğu kaydedilmektedir. Yapıları nedeniyle insanların ilgisini devamlı olarak çekmiş olan ahtapotların özellikle deniz akvaryumlarında tutularak sergilenmesi sonucu bu canlıların yaşam koşulları hakkında çeşitli bilgilere ulaşılmıştır

Akdeniz ve Asya ülkelerindeki ekonomik değerinden dolayı İspanya oşinografi enstitüsünde ahtapot ve kalamarlar konusunda kapsamlı çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalarda en önemli sorun genç larvaların yetiştirilmesi olmuştur. Özellikle el altında tutulan anaçlardan yumurta alımı üzerinde daha geniş çalışmalar yapılması gerektiği belirtilmektedir. Yukarıda bahsi geçen oşirıografi enstitüsü İspanya 'nın Vigo merkezinde yer almaktadır. Bu enstitüde doğadan toplanan ahtapotlar üzerinde yapılan besi denemelerinden olumlu sonuçlar alındığı kaydedilmekte ise de henüz yetiştiricilik aşamasına geçilebilecek bilimsel birikime ulaşılamamıştır. Bir yıl boyunca ahtapotlar %80'lik crustacea, %20 balık ve dondurulmuş kabuklu etleri ile beslenmişlerdir. Üretim için ayrılan dişileri daha rahat gözlemleyebilmek amacıyla PVC kutuların dip kısmı  açık ve üst tarafına ise bir kapak konarak bir dişiye bir erkek olacak şekilde cinsel olgunluğa erişmiş olan ahtapotlar yerleştirilmiştir. Çalışmalarda yumurtlama dönemi başladığında her bir dişinin embriyonik gelişim süresi ve özellikle de yumurta sayısı ile dişinin uzunluğu arasındaki ilişkiler araştı-rılmıştır. 2.000 lt. kapasiteli tanklara 20.000 adet yoğunluğunda paralarva konulmuştur. Kapalı devre çalışan sistemde her dört saatte bir toplam su hacminin dörtte biri yenilenmiş ve su sıcaklığı 18 ile 20°Cde sabit tutulmuştur. Tanklara mikro boyutlarda alg ve deniz yosunu ilave edilerek yemleme yapılmıştır. Ayrıca ilk haftadan itibaren artemia nauplii yem olarak verilmiştir. Kontrollü olarak yapılan üretimde paralarva dönemindeki ahtapotlar sürekli olarak izlenmiştir Ahtapotların ticari satış boyları olan 300 gr'a erişmeleri ise takriben 4 ayı bulmaktadır.

Ahtapot larvalarının planktonik yaşam biçimleri sürdürdüğü düşünülmektedir. Zira okyanuslarda yaşayan ahtapot türleri diplerde yaşayan kafadan bacaklı yumuşakçalar grubundandır. Bilinen türlerin yarısından fazlası yumurtadan üreyen, planktonik beslenen ve bir tür jet itici güç benzeri bir yetenek ile yüzebilen canlılardır. Bugün bile hala bir bölgeye yerleşmeden önceki yüzme davranışı ve planktonik bir dönem sayılan gelişme döneminde geçirdiği süre tartışma konularındandır. İleri safhalarında ise plankton alanlarının tür bakımından çok az sayıda olması ve ahtapotların yaşını belirlemede kullanılan statolithslerin yada diğer zor yöntemlerin kullanılma olasılığının olmaması nedeniyle doğa- dan yakalanan ahtapotların yaşını belirlemede güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Bugüne kadar ahtapotları belli bir bölgeye yerleştirme ve gelişimlerini izlemeye yönelik yapılan çalışmalardan çok az sayıda başarılı sonuçlar alınabilmiştir. Bir deneme de kuzey-batı Pasifik okyanusunda görülen bir tür olan Octopus vulgaris formu kullanıldığında 33-43 güne kadar başarıyla yaşatılmıştır. Yaz süresirıce su sıcaklığının 21.1°C olduğu Kuzey Batı Akdeniz kıyılarında  Akdeniz formundan (O.oulgarisoes) yavru alınabilmiştir. Birinci gün ölçülen bireylerin total uzunluklarının 2,9 mm, ağırlıklarının 1,4 mg olduğu ve her birirıde üç adet vantuzu bulunan kısa kol- lar taşıdığı tespit edilmiştir. Bu tür çok kısa sürede (8,5 gün) gelişim göstererek neredeyse ağırlığının iki katına ulaşır. 60. güne ulaştığında bu oran 125 kata erişmiş olur. Her bir dişiden alınan yumurta sayısı 1-5x105 olmasına rağmen planktonik dönemde ki ölüm oranının yüksek olduğu söylenmektedir. Bu çok kısa ömürlü türlerin oldukça kritik bir safha olan gençlik dönemlerinde etrafa dağılma bakımından çok yüksek bir kapasiteleri vardır. Yüzme stilleri incelendiğinde diğer yönlere nazaran geriye doğru jet hızıyla hareket edebildikleri ve bu yüzme biçimini büyüme oranlarının en yüksek seviyeye ulaştığı 30 günlük iken kazandıkları saptanmıştır. Bu geriye kaçış yetenekleri sayesinde plankton ağlarından ve türlerini tehdit eden diğer canlılardan korunurlar.

 Planktonik yaşamlarının ikinci evresinde ise kollar orantısız bir biçimde uzamaya başlar. Bu dönem ise mürekkep balığı görünümünden bentik ahtapot görünümüne dönüşüm zamanıdır. Ahtapotların yetiştirme koşullarına alınabilmesi bu günkü bilgiler ışığında daha zaman alacağı anlaşılmaktadır. Bu kitapta konuyu ele almamızın amacı da bu konuda bizlere gelen sorulara bir dereceye kadar cevap verebilme amacıyladır.

    1978'li yıllardan bu yana Tayvan 'da mürekkep balığı ve kalamar yetiştiriciliği üzerinde çeşitli çalışmalar yürütülmüştür Bugüne kadar denizlerinde bulunan 11 tür üzerinde çalışılmış olmasına rağmen üç türün üretimi üzerinde yoğunlaşmışlardır. (Sepioteuthis lessoniana, Se- piella inermis, Sepia pbaraonis). 1990'dan itibaren aşağı yukarı 2 milyonu n üzerinde üretilen kalamar yavrusu doğayı zenginleştirme amacıyla denizlere bırakıldığı bildirilmektedir. Yapılan çalışmaların çoğunluğu adı geçen türlerin biyolojisi, davranışları ve yaşayabileceği su koşulları üzerinde yoğunlaşmıştır. Araştırmalar sonucunda genel olarak kafadan bacaklıların çok kısa ömürleri olmasına karşın, büyüme hızı, doğurganlık kabiliyeti ve yumurtadan çıkış oranı bakımından olumlu bilgilere ulaşılmıştır.

 Kafadan bacaklı yetiştiriciliği yapılmak istendiğinde başlangıç olarak yumurtalar mürekkep balığı için hazırlanan kapanıardan toplanmaktadır. Çünkü diğer avcılık yöntemleri kullanıldığında yumurta kalitesinin düşük olduğu anlaşılmıştır. Septella inermis üzerinde yapılan çalışmalarda %10-15 tuzlulukta yumurtalardanyavru çıkmadığı %20-30-35 tuzlulukta ise yavru elde edilebildiği ve gruplar arasında yumurtadan çıkış açısından bir fark olmadığı belirtilmiştir Mürekkep balıklarının yumurta bırakma şekilleri türlere göre farklı olmaktadır.

    Avrupa mürekkep balığı Sepia officinalis özellikle medikal deneyler için kapalı sistem üretim ünitelerinde yetiştiriciliği yapılabilen bir türdür. Atlantik kıyılarından Akdeniz ve Afrika sahillerine kadar yaygındır. %032-35 tuzlulukta 15-27oCde yaşar. İdeal üretim sıcaklığı 21oCdir. Su sıcaklığına bağlı olarak 6-16 ayda cinsel olgunluğa erişmektedir.

BALKAN EKONOMİ HABER AJANSI