Gastronomi&Gastronomi Turizmi Uzmanı Gurme ve Mutfak Yazarı Boğaç Yüzgül, ‘Pesketaryen Beslenme’ konusunu siz okur ve takipçileri için yazdı…

 

Türk ve Dünya Mutfağı üzerine yaptığı çok sayıda gönüllü çalışma ile başta gastronomi sektörü olmak üzere birçok kesim tarafından büyük  takdir toplayan ve aynı zamanda Dünya Şarap Lezzetçileri Birliği Üyesi konumunda da bulunan Uluslararası Mutfak Sanatçıları ve Gurmeler Birliği Türkiye Masası Yönetim Kurulu Onursal Üyesi, Dünya Yöresel Lezzetleri Tanıtma Platformu Başkanvekili, TURİZMAGAZİNİST Araştırmacılar ve Yazarlar Platformu Mütevelli Heyet Üyesi ve Türkiye Görsel Sanatlar ve Edebi Eserler Eleştirmenleri Konsorsiyumu Genel Sekreteri  Gastronomi&Gastronomi Turizmi Uzmanı Gurme ve Mutfak Yazarı Boğaç Yüzgül, ‘Pesketaryen Beslenme’ konusunu siz okur ve takipçileri için yazdı…

 

 

İşte Gastronomi&Gastronomi Turizmi Uzmanı Gurme ve Mutfak Yazarı Boğaç Yüzgül’ün o makalesi:

 

‘’Size ‘Israrla Pesketaryen’ desem, Ermeni propagandası yaptığmı düşünmezsiniz değil mi?

 

Düşünmeyin zaten…

 

Bugün dünyada birçok kişi, ‘Pesketarien’ ya da ‘Pesketaryen’ tipi beslenmeyi tercih ediyor…

 

Hem lezzetli, hem çok sağlıklı bir beslenme türü; sırf balık var, kabuslular var, yenilebilir yosunlar var; yani tüm deniz canlıları; tabii yenilebilir olanları…

 

Burada bir not aktarmamda fayda var:

 

Mistik açıdan bakarak, İslam dinine mensup olup, Hanefi mezhebinin tabi olduğuna  inandırılmış kimselere, ‘Mide’nin ‘Regl’ kanaması geçirdiği için abdestsiz olduğu, zira yenilmesinin haram kabul edilidği dikte ettirilmiş…

 

Tam bir ‘Öğrenilmiş Çaresizlik’ durumu aslında…

 

Zira  doğurgan olan her canlı, ‘Regl’ geçirmek zorunda; doğum yapmak için şart zira bu dönemin varlığı…

 

 

 

 

Misâl tavuk, her yumurtlaması aslında bir ‘egl’; abdest alan tavuk var  mı?

 

Yok!!!

 

Tavuk haram mı?

 

Hayır!!

 

Keza buzağı doğuran inek…

 

Doğum yapması için bir ovülasyon süreci geçirir,  döllenmez ve o yıl doğum yapmazsa, ‘Regl’ geçirir…

 

Peik o zaman o ineğin sütü; haram mı inek abdestsiz diye…

 

Neyse, yazımı zirvalıklarla doldurmayayım…

 

Deniz mahsullerinde haram olan yok!!!

 

‘Pesketaryen’ demiştim…

Kırmızı ve beyaz etin tüketilmediği sadece balık ve deniz ürünlerinin tüketildiği beslenme türüdür pesektaryen beslenme kültürü…

 Pesketaryen beslenme vejetaryenliğin bir alt türü olarak aktarılmak istense de, yanlıştır, zira et var ama deniz mahsulü eti…

 

Pesketaryen adı Latince'den gelmektedir.

 

"Piscis" balık demektir.

 

Balık burcunun ‘Piscus’ takma adını hatırlayın lütfen…

Klasik vejetaryenler gibi et tüketmezler ancak balık ve deniz ürünleri yerler.

 

Pesketaryen beslenmede deniz ürünleri tüketilmesi sağlık gerekçeleri nedeniyle tercih edilmektedir.

 

 

 

Aşırı yağla kızartılmadığı takdirde dünyanın en sağlıklı etleridir…

 

Balık ve deniz ürünlerinde sağlık için çok faydalı vitamin ve mineraller var…

 

Balık, sağlıklı Omega 3 ve Omega 6 yağ asitleri açısından zengindir, kolayca sindirilebilir ve yüksek kaliteli proteinler sağlar, vitamin ve mineraller açısından zengindir, kırmızı ete göre önemli ölçüde daha az doymuş yağ asitleri ve iyot içerir.

 

Pesketaryen beslene tercihi yapan kimselerin yüzde 95’inde cinsel isteksizlik ya da iktidarsızılk sorunu  yaşanmadığı tespit edilmiştir…

Pesketaryen diyetin temeli; taze sebzeler, balık ve deniz ürünleri, tam tahıllı ürünler, baklagiller, meyveler, makarna, ekmek ve pirinçtir. Yumurta, süt ve süt ürünleri de menüde yer alabilir. Genel olarak pesketaryen diyetinin kesin kurallar yoktur. Tek net kural: kırmızı ve beyaz etin tüketilmemesidir. Her pesketeryan ne tür balık yiyeceğine kendisi karar verir, sabit kurallar yoktur. Yapılan çalışmalar, pesketeryan beslenmenin, kalp hastalığı, Tip 2 diyabet, yüksek tansiyon ve obezite gibi belirli hastalıkların riskini azalttığını göstermiştir.

 

Tarımsal odaklı diyetlerin, daha düşük obezite riski ve kalp hastalığı ve diyabet gibi kronik hastalıklar da dahil olmak üzere birçok kanıtlanmış faydası vardır. Pesketaryen beslenme dengeli bir beslenme tarzına sahip olunmasına katkıda bulunur. Sağlık için gerekli olan proteinleri sağlamak için deniz ürünleri, baklagiller, tahıllar ve yağlı meyveler ve bazen de yumurta ve süt ürünleri tüketilir. Bu beslenme tarzı sebze ve meyve porsiyonlarına balık ve deniz ürünleri ekleyerek bir vejetaryen diyetinin esnek bir şekilde değiştirilmesine olanak tanımaktadır. Pesketeryan beslenmede kilo vermeye yardımcı olabilecek, lif oranı yüksek ve kalorisi düşük gıdalar bulunmaktadır. Araştırmalar et yemeyen ancak düzenli olarak balık yiyen insanların vejetaryenler, veganlar ve et yiyenlere göre daha sağlıklı ve daha uzun yaşadıklarını göstermiştir. Bunun ana nedeni balıkta bulunan ve vücut için özellikle önemli olan Omega 3 yağ asididir. 

 

 

 

 

Omega 3; kalp ve damar sağlığını korur, kan şekeri kontrolünü olumlu yönde etkiler ve vücuttaki iltihaplanmayı azaltır. Ayrıca çeşitli bilimsel çalışmalar pesketaryenlerin kolon kanserine yakalanma riskinin daha düşük olduğunu, vejetaryenlere ve veganlara  göre kardiyovasküler hastalıklardan ( kalp- damar hastalıkları) daha az etkilendiklerini göstermiştir.

 

Pesketeryan beslenmede tüketilebilen besinler şunlardır;

 

Balık

Deniz ürünleri

Soya ürünleri

Süt

Yumurta

Peynir

Meyveler

Sebze

Bakliyat

Fındık, ceviz, badem gibi yağlı tohumlar

Tam tahıllı makarna, ekmek ve kahverengi pirinç

Kinoa ve karabuğday

 

Balık ne kadar sağlıklı olursa olsun tüketim konusunda aşırıya kaçmamak gerekir.

 

Haftada iki a da en fazla üç porsiyon balık yemek sağlıklı beslenme için yeterlidir.

 

Kimi balık türleri, deniz kirililğinden kaynaklı olarak; yüksek oranda kadmiym ve civa gibi ağğır metaller içermektedir.

 

Cıva doğada bulunan bir metaldir ve insan vücudunda yüksek oranda depolanması sağlığı olumsuz etkilemektedir.

 

Kırmızı et tüketmemek demir alımının yetersiz olabileceği anlamına gelir. Bu nedenle, ıspanak ve brokoli gibi bitkisel demir kaynaklarına yer vermek ve vitamin ve minerallerler yönünden zengin oldukları için  şekeri düşük tahılları tercih etmek önemlidir. Bazı pesketaryenler yumurta veya süt ürünleri tüketmezler, bu da kalsiyum, fosfor, çinko, B12 vitamini gibi temel besin maddelerinden yoksun oldukları anlamına gelebilir. Pesketaryen diyetini benimseyenlerin besinlerin içeriğinin sağlıklı ve dengeli olduğundan emin olması gerekir.

 

 

Pesketaryenliğin vejetaryenlikten farkı balık ve deniz ürünlerinin tüketilmesidir. Buna rağmen, pesketaryen diyet de bir tür vejetaryenlik olarak kabul edilmektedir. Bilimsel literatürde bu diyet genellikle “pesko-vejetaryen” olarak tanımlanır ve vejetaryenlik yelpazesinde yer alır.

 

Size tavsiyem, özellikle karides, kalamar, ahtapot ya da mürekkep balığını ısrarla tüketmeniz ama asla aşırıya kaçmadan!!!

 

Size biraz da karideki yararlarından bahsedeyim, aşırıya kaçmamanız kaydıyla tabi!!!

 

Karides çoğunlukla protein ve sudan oluşur.

 

Ortalama olarak 100 gram pişmiş karideste aşağıdakiler bulunur:

 

Kalori: 99

Yağ: 0,3 gram

Karbonhidrat: 0,2 gram

Kolesterol: 189 miligram

Sodyum: 111 miligram

Protein: 24 gram

Diğer vitamin ve mineraller şunları içerir:

Fosfor

Bakır

Çinko

Magnezyum

Kalsiyum

Potasyum

Manganez

Demir

 

Karides faydaları ve zararları açısından incelendiğinde vücuda birçok faydası olduğu görülür.

 

Besleyici değerleri ve sağlık üzerindeki olumlu etkileriyle dikkat çeken değerli bir besin kaynağdır karides…

 Karides proteinini diğer bazı hayvansal protein türlerine tercih etmek genel sağlığı destekleyebilir. Karidesin doymuş yağ oranı çok çok azdır.

 

Karides hakikaten faydalıdır ve düzenli kullanırsanız, ne suni çinko hapı, ne deimr hapı, ne mağmezyum karışımlarına ihtiyacınız kalmaz…

Yüksek Protein İçeriği: Karidesin kalorisi düşük, proteini yüksektir. Bu da onu çok faydalı bir besin yapar. 100 gram karides yaklaşık olarak 24 gram protein içerir. Yüksek protein içeriği vücutta kasların güçlenmesi, dokuların yenilenmesi ve vücudun genel olarak sağlıklı kalması için faydalı olabilir.

 

Omega-3 yağ asitleri: Minimum işlem uygulanarak hazırlanan karides yemekleri vücut için tam bir protein kaynağıdır. Karides, kolin açısından da zengindir. Kolin, vücutta beyin fonksiyonları, sinir iletimi, kalp sağlığı gibi birçok fonksiyon için gerekli olan besin öğesidir. Ayrıca içeriğinde bulunan omega-3 yağ asitleri kan damarlarının esnekliğini artırabilir, kolesterol seviyelerini düzenleyebilir, kalp sağlığını koruyabilir ve iltihaplanmayı azaltabilir. Karides kolesterol içermesine rağmen doymuş yağdan neredeyse yoksundur. Kalp hastalığı riskini artıran şeyin beslenmedeki kolesterol değil, gıdalardaki doymuş yağ olduğunu belirten araştırmalar mevcuttur. (1,2,3)

 

Vitamin ve mineral zenginliği: Karides, B12, demir, çinko ve selenyum, fosfor gibi önemli vitamin ve mineraller içerir. Bu zengin içerik bağışıklık sistemini destekler, oksijen taşınmasında rol alır, antioksidan özelliği sayesinde hücresel hasarı azaltabilir, sinir sistemi sağlığını destekler, DNA sentezine katkı verir ve kırmızı kan hücrelerinin üretimine yardımcı olur.

 

Düşük kalori ve doymuş yağ içeriği: Karides, beslenmede sağlıksız yağları azaltmak için önemli bir seçenektir. Karides düşük kalorili bir besin olmasının yanı sıra doymuş yağ bakımından da düşüktür. Doymuş yağ oranının çok düşük olması kişilerin bu besini diyetlerinin bir parçası olarak tercih etmelerine olanak tanır. Ayrıca karidesteki omega-3 yağ asitleri gibi sağlıklı yağlar kan basıncınızı, dengeleyebilir.

 

Kemikleri güçlendirir: Karides, kalsiyum, magnezyum, selenyum ve protein gibi önemli besin öğeleri içerir.

 

 

 

 

 

Bu besin öğeleri vücutta kemik sağlığının korunmasına yardımcı olacaktır…

 Protein alımı kemik kırıklarında önemli azalmalar gösterebilir.

 

Söz verin aşırıya kaçmayacağınıza, kalamarı dra yazayım:

 

Kalamar, yüksek protein içeriğiyle sağlığa faydalı bir besindir. Ayrıca Omega-3 yağ asitleri ile genel sağlığa katkı sağlar. Kalamar, anne adaylarının sağlıklı hamilelik geçirmesi; kalp sağlığının korunması, romatoid artritin hafifletilmesi gibi konularda faydalı olabilir.

 

Romatoid artriti yatıştırmaya yardımcı olur.

 

Hamilelik ve emzirme sürecinde önemli bir yer tutar.

Kalp sağlığına iyi gelebilir.

 

Hamilelik ve Emzirme

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), balıkların hamile ve emziren kadınlar için sağlıklı bir besin olduğunu belirtir. Kalamarın protein ve demir içeriği özellikle hamile kadınlar için faydalı olabilir. Hamile kadınların kalamar tüketmeden önce doktorlarına danışmaları gerekmektedir.

 

Kolesterol hayvansal ürünlerden gelir. Kalamar ise diğer hayvansal ürünlerden biraz farklıdır, doymuş yağ oranı düşüktür. Yüksek kolesterolü olan kişilerin doymuş yağ ve trans yağlardan kaçınmaları önerilir. Kalamar kızartılırsa yağ oranı artırılır, yani aslında sağlıklı olan bu gıda sağlıksız hale gelebilir. 

 

Kalp Sağlığı

Balık yağları, Omega-3 yağ asitleri açısından zengindir ve kalp sağlığına faydalıdır. Kalamar yağı ise piyasadaki tipik balık yağlarına göre biraz daha farklı bir yağ asidi dengesi içerir. Kalamar, kalp atış hızını iyileştirdiği bilinen DHA yağ asidi açısından önemli bir kaynaktır. Kalamar yağı gibi DHA açısından zengin yağlar, kadınlarda trombosit birikimini azaltmaya da yardımcı olabilir.

 

Romatoid Artrit

Deniz ürünlerinde bulunan Omega-3 yağ asitleri romatoid artrit semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Yapılan bir çalışmada, deniz ürünleri tüketen kişilerde, sabahları eklem sertliği sürelerinin kısaldığı, eklem şişmesi ve ağrısının azaldığı tespit edilmiştir.

 

Ama unutmayın…

 

Bir kere aşırı afrodizyaktır…

 

Kalbiniz varsa, dikkatli tüketin…

 

Sonra…

 

Kalamar, genel olarak ölçülü tüketildiğinde güvenli bir gıda olarak kabul edilir.

 

Lakin; kalamar gibi deniz ürünlerinin başlıca sağlık riskleri, cıva seviyeleri ve alerjik reaksiyon potansiyelidir.

Siz siz olun, ırkçı bir beslenmeye gitmeyin ama, illa gidecekseniz de, peketaryen ırkçılığı en iyisidir…’’