Özellikle Akdeniz Bölgesi  halkının, serinlemek için yaz aylarındaki yegane gastronomi kültürü 'Karsambaç' hem isim, hem kalite değiştirdi;  üstelik sağlıksızlaştı...

Efsanedir, şehir efsanesidir bilinmez; Osmanlı'nın duraklama dönemine denk gelen yılların birisinde, yaylada ürettiği üzüm, erik ve keçi boynuzu pekmezini; sahil kesiminde yaşayanlara satmak üzere, eşeklere yükünü yükler,  bu yüzler arasında pekmezin yanı sıra, yaylaların tepe noktalarında kıştan kalmış olan ve kristalleşmiş kar da vardır ki,  köylü, susadığında bu kritalize karla suyu karıştırıp, soğuk su içebilsin...

Hikaye bu ya, bir köylünün eşeği, yokuş aşağı da olsa, çok tökezler ve pekmez küplerinin biri, kristalize kar dolu küpe boca olur; köylü de bunu aşağı indiğinde  fark eder. Ancak çaresizce soğuk pekmezi tattığında; ortaya harika bir lezzet çıktığını keşfeder ve 'Kar Helvası' ya da 'Karsambaç' böylece doğar...

Artık yörük köylüleri için, yeni bir ekmek kapısı çıkmıştır; dağlarda hangi meyve vara; tophanır, haşlanır, püre haline getirilip, aroması çıkana dek ezilir, sonra da bu kristalize kar ile harmanlanır; şehre inip, serinletmek için halkı, onara satılır...

Karsambaç, Avrupa'da sadece Türkiye'ye özgü bir lezzettir. Zira Avrupa'da, yazın güneşten patlarken; birkaç kilometre ötede yaylaları bulunan bir baka ülke daha yoktur...

2000li yıllara kadar, yaklaşık 500 küsur sene; karsambaç için, 'Torosların Dişli Karı' olan kristalize kar kulanılır. Meyve aromaları da doğaldır...

Ancak 2000li yıllarla beraber; dağdaki karı getirmek külfetli olacağı için, buz rendeleyen makinelerle üretilmeye başlanır karsambaç; keza kaç yüz yıllık doğal meyve aromaları da; suni ve sanayii tipi aromalarla değişir...

Yani insanlara, dağda  kristalleşerek minerâl içeen kar yerine, kısa sürede dondurularak, içinde bakteri bile  yaşayan çeşme suyu buzu; doğal aroma yerine, plastik alaşımlı suni aromatik karıımar tükettirilmeye başlanır. Tıpkı, şu anda ülke genelindeki dondurmaların, yüzde 85'iin sahlep yerien nişasta bazlı suni donduma hammaddesi ile üretilen sağlıksız dondurmalar gibi...

Uzmanlar uyarıyor; yarısı boya olan, naylon içerikli suni aromalar sağlığı olumsuz etkiliyor; diyabeti tetikliyor; mide ve bağırsak hastalıklarına yol açabiliyor;  tüketilmemesi daha sağlıklıdır, deniliyor...