Dil, bir kültürün değerlerini, inançlarını ve geleneklerini gösteren çok önemli bir olgudur.

Toplumun tarihini, sanatını ve edebiyatını içinde bulundurduğundan, o toplumun kimliğinin ve yaşam tarzının da göstergesidir. Küreselleşme ve teknolojik gelişmeler gibi çeşitli faktörlerle dile yabancı kelimelerin girmesi doğaldır ve bu, o kültürün zenginleşmesine katkıda bulunabilir. 

Ancak, kendi dilinde karşılığı olmasına rağmen çok fazla yabancı kelimenin dile sokulması, o dilin yapısını bozar ve ifade zenginliğinin azalmasına yol açar. 

Dil bilimciler sıkça dilin nasıl evrildiğini ve yeni kelimelerin nasıl ortaya çıktığını araştırır ve tartışır. Bu yeni terimler icat edilmesine "neolojizm" deniyor. Neolojiler, mevcut kelimelerin yeni anlamlar kazanması, yabancı dillerden alıntı yapılması, kelimelerin birleştirilmesi veya tamamen yeni kelimelerin icat edilmesi yoluyla dile dahil oluyorlar. 

Günümüzde, özellikle Z kuşağı Türkçesinde popüler olan, genellikle sosyal medya, internet ve kendi aralarındaki iletişimde yaygın olarak kullandıkları birçok yeni terim var. Anne-babaların çoğu, özellikle de teknoloji ve sosyal medyadan uzak ebeveynler, bu dile yabancılar ve gençlerin ne dediğini anlamakta zorlanıyorlar. 

Mesela, gençler "günaydın" demek için kısaca "güno" ya da en yakın arkadaş için "kanka" kelimelerini kullanıyorlar. "SS almak" derken, ekran görüntüsü yakalamaktan bahsediyorlar.

"Manifestlemek" ise, istediğiniz şeyleri düşünce gücüyle çekmek anlamına geliyor. "Efso" bir şeyin ne kadar harika olduğunu vurgulamak için kullanılıyor. Gençler, bu gibi kelimeleri sosyal medyada ve günlük konuşmalarında sıkça kullanıyorlar.

Ayrıca, "bro" gibi İngilizceden alınma kelimeler, yakın dostları tanımlamak için tercih ediliyor.

"Tbt" ile geçmişe dönük fotoğraflar paylaşılıyor. "Cringe" dediklerinde, utanç verici, sıkıcı veya rahatsız edici durumları anlatıyorlar. "Ghosting" ise, biriyle tüm iletişimi hiçbir açıklama yapmadan ansızın kesmek. "Stalklamak", birinin sosyal medya hesaplarını gizlice izlemek anlamına geliyor. "Shiplemek", iki kişinin bir çift olarak iyi durduğunu düşünmek veya onların bir çift olmasını desteklemek. "DM'den yazmak", birine özel mesaj atmak. "LOL" ise kahkahalara boğulduklarını ifade etmek için kullandıkları bir kısaltma.  

Bullying, Tam manası “zorbalık yapmak” olan bullying sözcüğü, maalesef en çok okullarda var olan akran zorbalığı ve sosyal medyada son derece yaygın olan siber zorbalık vakalarını tanımlamak için kullanılıyor. Yine Z kuşağının o kendine has reaktif ruhu nedeniyle bullying sözcüğü özellikle Twitter tartışmalarında sıkça geçiyor.

Gatekeeping, Gatekeeping’in, bir eylemin kim tarafından yapılabileceği ya da bir statünün kime ait olabileceğine dair varsayımsal kriterler koyup bu kriterleri savunmak olduğunu söyleyebiliriz. Gatekeeper’lar yani kapı bekçileri, bu sözde kriterlere uymayanları eleştirmekte ve yetersiz bulmaya eğilimlidirler.

Red flag - Bir olayda ya da ilişkideki öngörülebilir tehlike sinyallerini tanımlamak için kullanılan bir terim. Yani flört dönemindeki love bombing davranışının ilişki açısından bir red flag olduğunu söyleyebiliriz.

Bunlar gibi daha bir sürü yeni terimler ve ifadeler, Z kuşağının günlük dilinde sıkça yer almakta ve onların duygularını, iletişim tarzını, mizah anlayışını ve dünyaya bakış açılarını yansıtmakta. Gençlerin oluşturdukları bu yeni kullanımlar, onların dilini anlamaya çalışmak, kuşaklar arası bir köprü kurmanın ve onları daha iyi anlamanın anahtarı olabilir.

Nota ve Tınıyla... 

macit.soydan@gmail.com