ROCK'N ROLL 

Rock and roll (Rock'n Roll olarak da anılır) 1950'lerin Amerika'sında ortaya çıkmış; gospel, caz, boogie woogie ve rhythm and blues'dan (R&B) etkilenmiş bir müzik türüdür. Bu tarihten sonra hızla ilk önce tüm ülkeye, ardından da tüm dünyaya yayılmış, daha sonra sadece rock olarak adlandırılacak müzik türlerine bölünmüştür. 

Rock and roll ve daha sonra aldığı hâller, 1950'lerden 1990'ların ortasına kadar en çok dinlenen müziklerdendir. Genellikle elektrogitar, basgitar ve bateri eşliğinde çalınan müziğe bazen piyano ve org da eşlik eder. Gitar tarafından değiştirilmeden önce, saksafon bu türde en çok kullanılan müzik aletiydi.

Yukarıda kısa bir açıklamasını yaptığım ve bir anlamda sallan yuvarlan olarak da nitelendirilen bu müzik türü 1960'lı yıllarda Batı dünyasında gelişmiş ve ana akım bir tarz haline gelmişti. Tür, geliştiği dönemde genellikle protest ve genel toplum yargılarının dışında bir çizgide ilerlemişti.

Chuck Berry, Elvis Presley, Bob Dylan, David Bowie, Alice Cooper, Simon and Garfunkel, Johnny Cash, Carlos Santana, Neil Young, Bruce Springsteen, Elton John gibi isimler, 

The Beatles, Queen, Black Sabbath, Jefferson Airplane, Pain of Salvation, Pearl Jam, Aerosmith, Led Zeppelin, Sting, Pink Floyd, ac/dc, Radiohead, The Rolling Stones, The Doors, the Who, Nirvana, Metallica, Deep Purple, Guns n' Roses, Audioslave, Eagles, Whitesnake, Scorpions, Slade, Sweet, Oasis, The Animals, Status Quo, Kiss, The Police, Genesis, Jethro Tull, Judas Priest, Bee Gees ve benzeri tüm dünyayı sallayan müzik grupları, 1950'lerde başlayan ve 1960'larda adeta zirve yapan Rock and Roll fırtınasını estirdiler. 

Dünyada bu isimler zirveleri zorlarken Türkiye'de de özellikle Hürriyet Gazetesi tarafından düzenlenen Altın Mikrofon ile Milliyet Liselerarası Müzik Yarışması da, rock müzik ve kültürünün gelişmesinde önemli roller oynamışlardı.

Cem Karaca, Erkin Koray, Erkut taçkın, Erol Büyükburç ile birlikte Mavi Işıklar, Moğollar, Silüetler ve daha pek çok grup bu yarışmalar vasıtasıyla yükselişe geçtiler. 

Bu dönemin Türk sanatçıları Batılı meslektaşlarına göre görünüşleri açısından benzemekle birlikte, yaşam tarzları ve politik duruşları açısından farklılık göstermekteydiler. Batı'daki sanatçılar şarkı sözlerinde ve davranışlarında yerleşik statükoya karşı bir tutum izlerken, çağdaşları olan Türk sanatçılar daha konformist tutumlara sahip olmuştur. Bu yüzden bu devirdeki rock müzik "türkülerin Batı tarzında yorumlanması" olarak tanımlanmıştır. 

1960’lı yıllarda Amerika ve özellikle İngiltere’de rock gruplarının yarattığı akımdan diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye de etkilendi. Özellikle 1966 yıllarında Amerika’da ortaya çıkan psychedelic rock, Anadolu Rock’un gelişimine yön verdi. Uzun süren parçalar, uzun gitar soloları, elektronik gitar efektleri bu türün Anadolu Rock üzerindeki yansıması oldu.

Odönemdeki gruplara şöyle bir göz atarsak, 

Mesela Somer Soyata ve Arkadaşları...  Grup, Deniz Harp Okulu öğrencileri tarafından 13 Mart 1957 tarihinde kurulmuş. kurulduğunu öğreniyoruz. Topluluğun o zamanki kadrosu dört kişilik bir vokal grup, piano, bateri, tenor ve alto saksofon, iki trompet ve üç gitardan oluşuyordu. Grubun o yılki kadrosu vokal grupta Erkut Taçkın, Güngör Yücel, Özden Ulugece (gitar), Ersin Yüce (elektro gitar, mouth organ), tenor saksofon Gürkan Bilgütay, Yalçın Ateş (alto saksofon), Bülent Ateş (bateri), Somer Soyata’dan (elektro org ve piano) oluşuyordu. 

Blue Jeans topluluğu, nam-ı diğer Mavi Pantolonlular, İngilizce isimle başlayıp Türkçe grup isminde karar kılan ilk topluluktu. Dönemin amatör grupları arasında İngilizce isim koyma alışkanlığı vardı. Ancak Blue Jeans’in “Milli İnkılap” hareketinden sonra isimlerini Mavi Pantolonlular olarak değiştirmesi üzerine bu adet üzerinde de bir gedik açılmış oldu. Toplulukta bulunan Sarper Özsan, bu anlayıştan yola çıkarak daha sonraları Ruhi Su’nun Dostlar Korosu’na katılacak ve ulusalcılık bağlamında sol bir yerlilik anlayışını özellikle epik tiyatro anlamında sergilemeye çalışacaktı. 

 

1958 senesinin Aralık ayında bir araya gelen, TED Koleji kökenli birkaç arkadaş kendi aralarında yalnızca kendilerini tatmin etmek amacıyla vokal müziği şarkıları söylemeğe başlamışlardı. Konserlerinde büyük beğeni toplayan topluluk konser sırasında hepsinin süeter giyiyor olmaları nedeniyle Süeterliler veya Sweaters ismini almışlardı. 

Ankara’da isimlerinden söz ettiren diğer bir vokal grup ise Teenagers adını taşıyordu. Topluluğun ismi grupta 13 yaşından küçük, 19 yaşından büyük kimse olmadığı için Teenagers olmuştu. 

 

1958’de başladıkları müzik serüvenlerini 1960 yılında da sürdüren Kuyruklu Yıldızlar Vokal Topluluğu, dönemin konserlerinde isimlerini duyuran ve sahne kıyafetlerine koydukları logolarıyla müziğin görsel sunum olanaklarını da oldukça amatör bir anlayışta kullanan bir gruptu. 

1962 yılı orkestraların baskın olarak gündemde oldukları bir dönemdi. Ancak rock’n’roll ve twist gibi akımların varlığı o dönemde melez bir anlayışı yani profesyonel hiyerarşik orkestra anlayışıyla, katılımcı amatör grup anlayışı arasında kendilerine yer edinen grupları da özellikle bu dinamik ruhun yaş ortalaması düşük taşıyıcıları olarak gösteriyordu. Bunlar Erkin Koray, Barış Manço&Harmoniler, Gökçen Kaynatan, Gölgeler , SSS Sextetve Kuyruklu Yıldızlar gibi gruplardı. 

 

1962 yılında, ayrıca, Türkiye'nin ilk ve en etkin show orkestrası olan Gökçen Kaynatan ve Arkadaşları grubu kurulmuştu. Gökçen Kaynatan kendi grubunu kurmadan önce Genç Denizciler, Kara Kediler, Erkin Koray gruplarında çalışmıştı. 

 

1962 yılının bir diğer grubu ise Apaşlar’dı. Shadows'un Apache adlı şarkısından etkilenerek bu ismi alan grubun ilk kurucuları Yalçınkaya Tümay ve Mehmet Soyarslan’dı. 

Aynı yıl bir başka orkestra ise sonradan müziğimizde kendine özgü bir yere yerleşecek olan Özdemir Erdoğan'ın kendi adını taşıyan orkestrasıydı. Ahit Oben pianoda, Cankut Özgül bateride, Haldun basta ve Özdemir Erdoğan gitarda yeralıyordu. Bu orkestra dans müziklerini otantik olarak icra eden bir gruptu. 

O yılın diğer grupları ve orkestraları Happy Boys, İvan Mullotti Orkestrası, Golden Teens, Reydan Berkman, İlhan Feyman ve Arkadaşları, Müfit Kiper (bateride Vasfi Uçaroğlu), Süheyl Denizci, Levent Oner ve Arkadaşları, Erol Berikal ve Gölgeleri gibi isimlerdi.

**** 

Evet, dünyada bir akım haline gelen Rock and Rol Türkiye'de de büyük etki yaratmış ve ardına ardına birçok grup kurulmuştu. Dilerseniz bu isimlere şöyle bir göz atalım... 

Alagözler (Selçuk Alagöz), Apaşlar (Şen Gençler), Ali Atasagun Dörtlüsü, Genç Aslanlar Grubu, Atılım, Ağrı Dağı Efsanesi, Asıa Mınor Mıssıon (Durul Gence), Alper Feyman Orkestrası, Anatolia Müzik Topluluğu, Af Grubu, Avrasya Grubu, Asiller, 

Blue Boys, Bunalım, Barış Manço ve Harmoniler, Bekledikleriniz (Cem Karaca), Beşi Bir yerde, Biraderler, Beybonlar, Bilgesu Duru Topluluğu, Beyaz Kelebekler, Blue Jeans (Mavi Pantolonlular), 

Çığrışım Folk 4'lüsü, Cahit Oben Orkestrası, Cici Kızlar, Combo Band, 

Durul Gence 5'lisi, Dönüşüm, Dinamitler (Cem Karaca), Dostlar, Dadaşlar (Ersen), Deprem, Dört Adam (Bahadır Akkuzu), Damlalar, Dün Bugün Yarın, 

Eko (1960'lı yıllar, Türkiye Vokal Grupları Yarışması, Robert Kolej'li gençlerin kurduğu grup), Elçiler, Erkin Koray Dörtlüsü, Edirdahan (Cem Karaca), Elektro Şok, Erenler, Efsaneler (Erol Büyükburç), Erkin Koray Süper Grup, Erol Büyükburç Orkestrası, Erol Pekcan Triosu, Ertuğrul Çayıroğlu Orkestrası, Erol Berikal ve Gölgeler, Erkin Koray ve Yeraltı Dörtlüsü, 

Fikret Kızılok ve Orkestrası, Faruk Akel Orkestrası, 

Gardaşlar, Grup Çığrışım, Grup Sıfırbir, Güneşin Sofrası, Grup Gerilim, Grup Destan, Grup Uyanış, Gökçen Kaynatan, Grup Gökkuşağı, Grup Egoist, Genç Aslanlar Orkestrası, Gölgeler, Grup A (Alpay), Grup Gerilim, Grup Karma, Grup Denizciler, Golden Teens, 

Halikarnas Altılısı, Haramiler, Harmoniler (Barış manço ile birlikte), Hıccups (Erkin Koray), Happy Boys, 

İsmet Sıral Orkestrası, İlham Gencer Orkestrası, İpucu Beşlisi, İstanbul Dörtlüsü, İstanbul Gelişim Orkestrası, İlhan Feyman ve Arkadaşları, 

Jaguarlar, Jüpiters, 

Kardaşlar, Kaygısızlar (Mazhar Alanson ve Fuat Güner), Kontlar, Kızanlar Orkestrası, Kent Yedilisi, Kurtalan Ekspres, Kader 5, Kavimhan, Kanat Gür Orkestrası, Kontrastlar, Kuyruklu Yıldızlar Vokal Topluluğu, Kara Kediler, Kafadarlar (Barış Manço),  

Lale Akat ve Kings, 

Mavi Işıklar, Moğollar, Modern Folk Üçlüsü, Milli Orkestra, Mavi Gölgeler, Mavi Çocuklar, Marşandiz, Meteorlar, Maça Beşlisi, Metin Alatlı Orkestrası, Miserables, Müfit Kiper Orkestrası, Mehmet Kurdoğlu ve Arkadaşları, 

Okay Ergil Folk Dörtlüsü, Orient 77, Önder Bali Orkestrası, Oğuzlar, Ozanlar, Otobüs Yolcuları, 

Ritmciler (Erkin Koray ile birlikte), Rock Kumpanyası, Rıza Silahlıpoda Orkestrası, 

Siluetler, Şerif Yüzbaşıoğlu Orkestrası, Selim Özer Orkestrası, Selçuk Alagöz Orkestrası, Siyah Örümcekler (Edip Akbayram), Sıfırbir, Sıla 4, Sis Beşlisi, Siyah İnciler, Şanar Yurdatapan Orkestrası, Somer Soyata ve Orkestrası, Süeterliler (Sweaters), SSS Sextet, 

TPAO Batman Orkestrası, Türeyiş, Turgut Oksoy Sis Beşlisi, Ter (Erkin Koray), Tehlikeli Madde (Fikret Kızılok), Tank, The Lesh, Tarık Öcal Orkestrası, Teenagers, 

Üç Hürel, Üç Ozan, 

Veliahtlar, Watt - 71, Vahşi Kediler, Vasfi Uçaroğlu Orkestrası, Volkanlar, Vuslat, 

Yonca Üçlüsü, Young Boys, Yabancılar, Yeraltı Dörtlüsü, Yurdaer Doğulu, Yansımalar, Yirmibirinci Peron, Yalçın Ateş Beşlisi, Yankılar, Yedi Elçi, Yaratıklar, Yol Arkadaşları, 

Zorbeyler, Zan ve Zafer Çotal Orkestrası... 

Kendi adıma şunu belirtmek isterim ki, keşke o günlerde yaşamış ve bu birbirinden ilginç isimlere sahip olan bu grupları dinlemiş olsaydım...