Dilimizden objektife uzanan küçük bir yolculuk..
Günümüz teknolojisinde neredeyse herkesin cebinde bir kamera var. Her an bir şey çekiyoruz. Kahve fincanı, ay batımı, kedimiz, köpeğimiz... Ama ne çekiyoruz? Fotoğraf mı, yoksa resim mi?
Sokakta biri elinde telefonla poz verirken “Bir resim çeker misin?” diyor. İçimizden hemen düzeltmek geliyor: “Fotoğraf çekeceğim, resim yapmayacağım ki!” Ama çoğu zaman susuyoruz, çünkü halk arasında bu kullanım artık iyice yerleşmiş durumda. Peki bu yanlış mı?
Öncelikle şunu netleştirelim:
Resim, fırça, kalem, boya gibi araçlarla bir yüzey üzerine elle yapılan görsel çalışmadır. Yani içinde bir sanatçının birebir dokunuşu, yorumu ve emeği vardır.
Fotoğraf ise ışığın bir mercek aracılığıyla özel bir yüzeye (eskiden film, şimdi dijital sensör) düşürülerek görüntünün kaydedilmesidir. Gerçekliğin bir “an”ını yakalamaktır.
Kısacası, birinde yaratma (resim), diğerinde yakalama (fotoğraf) vardır.
Peki Neden “Resim Çekiyorum” Diyoruz?
Bunun birkaç nedeni olabilir:
Dil ekonomisi: “Resim” kelimesi daha eski, daha yerleşik. Fotoğraf kelimesi ise daha teknik ve uzun. Gündelik konuşmada kısa ve tanıdık kelimelere yöneliyoruz.
Halk diliyle teknik dilin çatışması: Aynı şekilde insanlar bazen “video kaydediyorum” yerine “video çekiyorum” derken de teknik doğruluğa çok aldırmaz. Burada önemli olan niyetin anlaşılması.
Anlam bulanıklığı: Artık herkes bir şeyi "çeker" oldu. Selfie çekiyoruz, story çekiyoruz, video çekiyoruz, hatta fatura bile “çekiyoruz” (QR ile). Tüm bu çekmelerin içinde resimle fotoğrafın farkı da kaybolmuş olabilir.
Doğru Kullanım Neden Önemli?
Dil elbette yaşayan bir varlık. Ancak kavramlar arasındaki farkı korumak bazen hayati olabilir. Özellikle sanatı ve zanaatı ayırt etmemiz gereken yerlerde. Bir fotoğrafçıya "ne güzel resim yapmışsın" demek nasıl komikse, bir ressama "ne güzel fotoğraf çekmişsin" demek de o kadar tuhaf olurdu.
Sonuç?
Günlük hayatta “resim çekmek” ifadesi yanlış değil, ama eksik. Teknik olarak “fotoğraf çekmek” demek daha doğru ve açıklayıcı. Ama halk dilinde oturmuş bu tür kullanımlara bazen gülümsemek ve geçmek gerekir.
Yine de, selfie çekerken biri “resmimizi çek” derse, içten içe Van Gogh gibi hissetmemek de elde değil.
Nota ve Tınıyla...
macit.soydan@gmail.com