MİTOMAN(İ)
Eskiden bestesiyle, güftesiyle, söyleyeniyle hayranlıkla dinlediğimiz bir şarkı vardı. Yeliz'in seslendirdiği "YALAN"
Gözümüz daha çok söyleyenin üstünde olduğundan kelimenin pek anlamı yoktu bizler için ama zamanla hepimizin diline pelesenk olacak bir hastalığın haberciymiş. Nereden bilelim?
Evet, konumuz YALAN...
Hemen hemen hepimiz farklı amaç ve niyetlerle yalan söylemişizdir. Burada amaç kendimizi zor bir durumdan kurtarmak ya da içinde bulunduğumuz durumdan farklı tanıtmak arzusu da olabilir.
Bazı durumlarda yalan söylemek, insanın savunma mekanizmasını harekete geçirişi yani savunma davranışı olarak ortaya çıkabilir. Bu tip yalanlardaki amaç, başkasını bilerek, aldatmaya çalışmak, gerçeğe uygun olmayan uydurma, asılsız sözlerle kandırmak ve aynı zamanda kendine yarar sağlamaktır.
İnsana hiçbir yararı olmayan ya da çok az yarar sağlayan bir başka yalan türü ise patolojik yalan diyebileceğimiz türdür. Bu tip yalan söyleyen kişiler niçin yalan söylediğini açıklayamazlar ve genellikle söyledikleri yalan kendilerine zarar verir. Hatta bu öyle bir duruma gelir ki, doğruyu söylemek kendi lehine olacakken bile yalan söylerler.
Çocuklar için durum farklıdır. Çocukların gelişim özelliklerine bağlı olarak hayalle gerçeği ayırt edemediği dönemlerinde söylenenle yalan olarak değerlendirilemez. Yalan olabilmesi için bilerek aldatma amacıyla söylenmesi gerekir.
Her başı sıkıştığında yalan söylemeyi çevresindeki yetişkinlerden, arkadaşlardan model alarak öğrenen birey, “nasılsa herkes yalan söylüyor” düşüncesine sahip olmakta ve yalan söylemeyi normalleştirmektedir. Anne babaların yalan söylediğini gören çocuklar, zorda kaldıklarında yalan söylemeyi yine ebeveynlerinden öğrenmektedirler.
Yine kötü diyebileceğimiz yaşam olaylarına örneğin; şiddete, cinsel tacize veya istismara maruz kalmış olan kişiler kendilerini korumak için başka bir alternatife sahip olmadıklarını düşünerek yalana başvurmaktadırlar.
Özgüven eksikliği duyan kişiler, güven doyumunu sağlamak ve ilgi çekmek amacıyla yalan söyleyebilirler.Narsistik, sınırda, bağımlı kişilik bozukluğu olan bireyler nedeni belli olmayan patolojik yalan denen yalanlara başvurabilirler.
Bazı durumlarda da kişi yaptıklarından dolayı suçluluk hisseder, yalan söyleyerek ve söylediği yalana kendi de inanmaya meylederek, suçluluk duygusunu bastırmak, rahatlamak amacını güder.
İç dünyasında olmak istediği kişi ile gerçekte olduğu kişi arasında farklılık hisseden birey iç çatışma yaşayabilmekte ve sosyal yönden kabul görmek amacıyla kendisi ile ilgili yalanlara başvurabilmektedir.
İşte bu yalan söylemek de bir hastalıktır ve buna da tıp dilinde Mitomani denir.
Mitomani, yani halk dilinde yalan söyleme hastalığı kişilerin sosyal hayatını etkileyen önemli bir davranış bozukluğudur. Mitomani hastalığı çoğunlukla kişilerin çocukluklarında yaşadıkları travmalarla ilgilidir.
Mitomani aslında psikolojik bir hastalıktır. Hastaların, dikkat çekmek ve toplumda yer edine bilmek amacı ile söylemiş olduğu yalanlar ve sonrasında bu yalanlara kendisinin de inanması olayıdır.
Mitomani, kişinin sürekli olarak herhangi bir çıkar gözetmeksizin yalan söylemesidir. Bu hastalığa yakalanmış kişilere mitoman ismi verilir. Ortada hiçbir durum yokken birden bire yalan söyleme ihtiyacı duyan kişi ya da kişiler, hastalığın ilerlemesi ile birlikte söylediği tüm yalanlara artık kendisi de inanmaya başlar.
Mitomani hastası olan yani yalan söyleyen kişiler genellikle bu yaptıklarının hastalık derecesinde olduğunu düşünmezler ve bu sebepten dolayı tedavi ihtiyacı duymazlar. Ancak yalan söyleyen kişi kendisinde bir sorun olduğunu düşünmediği için hasta, yakınları tarafından mutlaka tedaviye ikna edilmelidir.
Diyeceksiniz ki nereden aklına geldi bu konu. Ne bileyim, bırakın tüm insanları, şöyle çevreme baktığım zaman bu hastalığa yakalanmış veya yakalanmaya müsait o kadar çok insan görüyorum ki, iki satır yazayım belki dikkatlerini çeker diye düşündüm. Hoş görseler ne olur ki, eminim yine de bildiklerini okumaya devam ederler...
Bu arada, malum teknoloji gelişti ve herkesin elinde bir cep telefonu var. Yukarıda da belirttiğim tarzda kişilerden benim de rehberimde birkaç tane bulunuyor. Hepsine Yeliz'in "Yalan" şarkısını yükledim. Onlar aradığı zaman telefondan uzaktaysam paldır küldür açmak için koşmama gerek kalmıyor... Ne de olsa yine yalan yanlış birşeyler söyleyecekler ve akıllarınca kandırdıklarını düşünecekler :)))
macit.soydan@gmail.com