Bazı kelimeler vardır ki, sözlükteki anlamıyla hayatımızdaki anlamı arasında koca bir uçurum vardır.

Türkçedeki “lan” kelimesi de bunlardan biridir.

Sözlükte bakarsınız, “lan” resmiyette pek de hoş bir kelime sayılmaz; ama gelin görün ki bu kelime, memleketin dört bir yanında, yaş, cinsiyet, meslek, statü fark etmeden dilimize yapışmış bir halde dolaşır.

Düşünün, sabah okuluna giden ilkokul çocuğu bile arkadaşına “lan topu bana atsana” diye bağırır. Öğle arasında kahvede oturan amca, tavla taşını yanlış oynayan arkadaşına “oğlum lan ne yapıyorsun?” diye çıkışır.

Üniversiteli gençler arasında “lan” kelimesi, cümleye bir sıcaklık katmak için eklenir: “Lan gel bir çay içelim.” Sanki “lan” demeden samimiyet yarım kalıyor gibi.

Bir de işin ilginci, “lan”ın tonlaması değişince anlamı da değişir. Sert bir “Lan!” azarlama niyetindedir. Gülümseyerek söylenmiş bir “lan” ise davetkâr bir arkadaşlık göstergesidir.

Hatta bazen hayranlık ifadesi bile olabilir: “Oha lan!”

Kadınlar, özellikle de genç kızlar bu kelimenin pasif kullanıcısı değil, tam tersine aktif birer temsilcisidir. İki arkadaş birbirine dert anlatırken “Lan bak sana ne diyeceğim…” diye başlayan cümle, tüm sırların kapısını aralar.

Ev hanımı da söyler, öğrenci de, müdür de, sanatçı da…

“Lan” kelimesi memleketin en demokratik, en eşitlikçi kelimesidir.

Belki de “lan” bu yüzden sempatik geliyor bize. Çünkü içinde kızgınlık da var, sevgi de; azar da var, şaka da. Her tonlama, bir başka hikâye.

Kimi zaman dostluk köprüsü, kimi zaman ufak bir uyarı. Ama ne olursa olsun, biz bu kelimeyi kolay kolay bırakmayız.

Düşünün, “lan”ı çıkarsak günlük konuşmalarımızdan, birçok cümle eksik, yavan, tatsız kalacak. Belki de bu yüzden, her şeye rağmen “lan” bizim dilimizin küçük ama vazgeçilmez bir tuzu biberi.

Nota ve Tınıyla... 

macit.soydan@gmail.com