Eskiden bir evin en değerli köşelerinden biri kitaplıktı. Misafir geldiğinde vitrindeki porselenlerden önce raflardaki kitaplara göz gezdirilirdi. Çünkü kitap, sadece okunacak bir nesne değil; kültürün, merakın ve düşüncenin sessiz göstergesiydi.

Bugün ise ilginç bir çelişki yaşıyoruz.

Misal, yeni çıkan bir cep telefonu için 40-50 bin lira vermek kimseye garip gelmiyor. Hatta bazı modeller için 100 bin lirayı gözden çıkaranlar bile var. Üstelik birkaç yıl sonra o telefon eskiyor, yenisi çıkıyor ve çekmecenin bir köşesinde unutuluyor.

Ama konu kitaba gelince hesap başlıyor.

"Bu kitaba bu kadar para verilir mi?"

Oysa kimse şu soruyu sormuyor:

"Bu kitabın ortaya çıkması kaç yıl sürdü?"

İyi bir kitap bazen birkaç ayda değil, yıllar süren araştırmalarla yazılır. Bir yazar gecesini gündüzüne katar, yüzlerce kaynak inceler, notlar alır, defalarca yazar, siler, yeniden başlar. Sonunda ortaya adeta ansiklopedi niteliğinde bir eser çıkar.

Böyle bir kitabın fiyatı 1000, 2000 hatta 3000 lira olabilir. Çünkü o etiketin içinde sadece kâğıt ve mürekkep yoktur; yılların emeği, bilgi birikimi, sabrı ve ömründen verdiği zaman vardır. Aslında satın alınan şey birkaç yüz sayfa değil, yıllarca süren bir hayat tecrübesidir.

Ne var ki bazı kişiler, sosyal medyada saatlerini hiç fark etmeden geçiriyor. Bir videodan diğerine, bir paylaşımın ardından ötekine derken koskoca bir gün akıp gidiyor. O saatlerin sonunda elde kalan çoğu zaman birkaç saniyelik bir eğlence oluyor. Ama birkaç yüz sayfalık bir kitap, belki de bir ömür boyu unutulmayacak düşünceler bırakıyor.

Kitap okumaya vakit bulamayanların, ekran başında saatler geçirebilmesi üzerinde durulması gereken bir çelişki değil midir?
Belki de mesele kitapların pahalı olması değildir. Belki mesele, önceliklerimizin değişmiş olmasıdır.

Bugün birçok kişi bir kahve zincirinde birkaç bardak kahveye, lüks bir restoranda tek akşamlık yemeğe ya da gereksiz alışverişlere hiç düşünmeden para harcayabiliyor. Fakat aynı kişi bir kitaba birkaç yüz lira vermesi gerektiğinde bunu büyük bir masraf gibi görüyor.

Oysa kahve birkaç saat sonra bitiyor. Yemek ertesi gün unutuluyor. Telefon birkaç yıl içinde eskiyor. Ama iyi bir kitap, yıllar sonra bile aynı raftan alınıp yeniden okunabiliyor.

Çünkü kitap yalnızca bilgi vermez; düşünmeyi öğretir, sorgulatır, hayal kurdurur, ufuk açar. Hiç gitmediğimiz şehirleri gezdirir, hiç tanımadığımız hayatlarla tanıştırır. Aşkı anlatır. Bazen tek bir cümle, bir insanın bütün yaşamını değiştirebilir.

Bu yüzden kitaba verilen para hiçbir zaman boşa gitmez. O para aslında kendimize yaptığımız en değerli yatırımlardan biridir.

Asıl pahalı olan kitap değildir. Asıl pahalı olan, okumadan geçirilen yıllardır. Cehaletin faturası ise hiçbir kitap fiyatıyla kıyaslanamayacak kadar ağırdır. Çünkü bilgisizliğin bedelini yalnızca birey değil, bazen bütün toplum öder.

Bir telefonun ömrü üç beş yıl olabilir. İyi bir kitabın ömrü ise nesiller boyudur. 

Bu yüzden kitaplara verilen paraya değil, kitaplardan mahrum geçen zamana üzülmek gerekir.

Nota ve Tınıyla...