Eskiden haber beklenirdi. Sabah gazete, akşam haber bülteni… Haberler, belli bir süzgeçten geçerdi. Doğrulama, editör onayı, kaynak kontrolü… Şimdi? Herkes birer muhabir, herkes birer yorumcu, herkes birer yargıç.

Sosyal medya çağındayız. Haber, artık ekranımıza bildirim olarak düşüyor. Ama o bildirim gerçeği mi yansıtıyor, yoksa sadece tıklama avcılığı mı yapıyor, anlaması zor. Başlıklar bağırıyor: “Şok! O ünlü isim hayatını kaybetti!”, “Sakın bu yiyeceği bir daha yemeyin!”, “Gözlerinize inanamayacaksınız!” Ve içeriğe tıkladığınızda… ya alakasız bir konu ya da abartılmış, çarpıtılmış bir bilgiyle karşılaşıyorsunuz. Bir nevi modern çağın aldatmacası.

Çünkü amaç haber vermek değil artık, tıklatmak. Okunmak değil, paylaşılmak. Gerçekten çok, dikkat çekmek önemli. İnsanların duygularına oynamak, öfkesini kabartmak, korkularını kaşımak, heyecanlarını sömürmek… Sonuç mu? Kaos, bilgi kirliliği ve toplumsal kutuplaşma.

Daha kötüsü şu: Bu yalan ya da çarpıtılmış haberler, doğrularından çok daha hızlı yayılıyor. Çünkü insan psikolojisi sansasyonel olanı seviyor. Bir çocuk kaçırıldı haberi, binlerce kişi tarafından paylaşılırken; o haberin yalan olduğuna dair tekzip, aynı ilgiyi görmüyor. Çünkü düzeltmeler heyecan yaratmaz. Oysa bir yalan, bir toplumun vicdanını yaralayabilir.

Bu yeni çağda ne yazık ki “haber okuru” değil, “manşet tüketicisi” olduk. Detaylara inmiyoruz, doğruluğunu araştırmıyoruz, bir cümlelik başlıkla hüküm veriyoruz. Linç kültürü, bu ortamda palazlanıyor.

Karşıt fikir değil, karşı taraf yaratılıyor. Ve bizler, kendi yankı odalarımızda sadece bize benzeyen sesleri duymak istiyoruz.

Oysa basit bir soru sormalıyız artık: Bu haber doğru mu? Bu görüntü gerçekten bugüne mi ait? Bu cümle, o kişinin söylediği tam şey mi? Çünkü doğru bilgiye ulaşmak, artık bir sorumluluk.

Sosyal medya, harika bir güç. Ama gücün olduğu yerde tehlike de vardır. Haber alma özgürlüğü, doğruya ulaşma çabasını içermezse, özgürlük değil kargaşadır. Bizi karanlıkta bırakır.

Sonuçta şu soruyu sormalıyız kendimize: “Gerçekleri mi öğreniyoruz, yoksa sadece duymak istediklerimizi mi okuyup paylaşıyoruz?”

Belki de yeniden öğrenmeliyiz: Haberi okumak, sadece bir tıklama değil, bir sorumluluktur.

Nota ve Tınıyla... 

macit.soydan@gmail.com