BOSSA NOVA

Bossa nova Brezilya müziğinin önemli bir kolu. 

İlk olarak Tom Jobim ile Joao Gilberto‘nun 1958 yılında yaptıkları “Chega de Saudade” (Hüzüne Son) adlı şarkı ile başladıkları bu serüven dile kolay tam 65 yıldır devam ediyor. Afrika tadını ve lezzetini jazz tınılarıyla hissettiğiniz Afrika insanının duyguları, hassaslığı ve  duygusallığının Avrupalı elinden çıkmış bir kombinasyonu.

Bossa nova Portekizce “yeni moda” anlamına geliyor. Aslında samba ile caz karışımı bir müzik türü diyebiliriz. 1960’lı yıllarda Brezilya'da başlayan bu rüzgâr önce Amerika Birleşik Devletleri ve sonra tüm dünyayı sardı. Bossa nova tarzı şarkılarda kullanılan sözler yorumlar ve müzik ritimleri Brezilya toplumunun psikolojisine bağlı olarak iki evreye bölünmüştür.

1964 yılında Brezilya’da gerçekleştirilen askeri darbeden evvel yapılan şarkılar daha yumuşak, duygusal ve kibardı. Fakat 1964 darbesinden sonraki şarkılarda kullanılan sözler daha agresif, sert ve özgürlük için başkaldırı, protest tarzına büründü. Bossa nova şarkılarında kullanılan enstrümanlar klasik gitar, caz gitarı, kontrbass, bass gitarı, piyano, bongo, tumba ve davuldur.

Bu müzik tarzının belli başlı temsilcileri alt ve alt-orta, orta gelir grubuna ait kişilerden oluşmaktadır. Ülkenin en güney eyaleti olan Rio Grande do Sul, Rio De Janerio, Sao Paolo gibi şehirler en çok bu müzik grubunun kök saldığı ve büyüyüp geliştiği bölgeler. Aslında Brezilya’da 1964 yılında yapılan askeri darbeye kadar pek bilinmeyen veya sadece Brezilya’da bilinen bossa nova, darbe ortamının bunalttığı, bozduğu sanatçıların Brezilya'yı terk edip ABD’ye yerleşmesiyle büyük bir ivme kazanır. 

Tom Jobim, Joao Gilberto‘nun Amerika’ya yerleşmeleri ve “Girl from Ipanema” gibi şarkıların İngilizce’ye çevrilip Frank Sinatra gibi caz müziğinin önde gelenlerinden birinin albüm yapmasıyla dünya çapında ün yapar ve tanınır.

Bossa nova askeri darbe sonrası Brezilya’da özgürlük isteyenlerin protesto müziği olur. 1960’larda iktidar olan Brezilya İşçi Partisi‘nin iktidarında kârları düşen kapitalistlerin teşvikiyle sol hükümeti deviren askerler ülkedeki tüm özgürlükleri kısıtlamış ve özgür seçimlere son vermiştir. 

Askeri vesayet yaptığı tüm olumsuz etki ve baskılara rağmen, Brezilya’da sadece müziğin gelişip yayılmasını sağlamamış, ekonomik olarak yılda yüzde 12-13 gibi gelişmesine de katkıda bulunmuştur.

Bossa novanın en önemli temsilcileri: Gilberto Gil, Elis Regina, Tom Jobim, Joao Gilberto, Astrud Gilberto, Bebel Giberto, Sergio Mendez, Marco Valle, Clare Fischer'dir. Bu sanatçılar ve buna dahil olan müzisyenler darbe sonrası bugün hala büyük bir özveriyle ülke dışında özgürlük için eserlerini yapmaya devam ediyorlar.

Nota ve tınılarla:))

macit.soydan@gmail.com