Asıl ismi Şemseddin Muhammed b. Hamza’dır ancak Akşemseddin veya Akşeyh lakabı ile bilinir. 

 

 

Kutbu’d-dîn Mehmed el-İznîkî, Aziz Mahmud Hûdayî’nin Tacâlliyât’ında “Hacı Bayram’ın Akşemseddin’e:”Beyaz bir insan olan Zeyd’den (Zeyd=fıkıh kitaplarında erkek kişi için kullanılır ve burada da Zeyd’ten kasıt Akşemseddin’in kendisidir. )-insan cinsinin karanlıklarını, lekelerini söküp atmakta güçlük çekmedin, aciz kalmadın” dediğini naklederek; onun “Akşemseddin” lakabıyla bundan dolayı çağırıldığını yazar. 

 

 

Bazı kaynaklarda ise köseliğinden dolayı veya beyaz kıyafet giydiğinden dolayı kendisine “Akşeyh veya Akşemseddin “ lakabı verildiği anlatılır.

 

15. yüzyılın büyük sufilerinden ve çok yönlü ilim adamlarından olan Akşemseddin'in bugüne değin manevî-tasavvufî kişiliği¸ dinî ilimlerdeki çalışmaları; İstanbul'un fethindeki manevî katkısı; Fatih'in yetişmesi ve fethe hazırlanmasındaki rolü üzerinde çokça durulmuş; ancak fennî ilimlerdeki derinliği¸ ihtisası ve eserleri üzerinde yeterince bilgilendirme ve açıklama yapılmamıştır. 

 

 

Bu bakımdan bilhassa tıp alanındaki incelemeleri¸ yazdığı kitaplar ve çok daha önemlisi¸ ortaya koyduğu teşhis ve buluşlar onun keşfedilmemiş yönlerinden birini teşkil etmektedir.

 

 

Netice itibarıyla, burada uzun uzun kim olduğunu anlatmayacağım. Zaten bilen bilir... 

 

 

 

 

Akşemseddin'in Pasteur'den dört asır önce mikrobu bulmasıyla ilgili... 

 

 

Akşemseddin, tıp tahsilini Amasya Darüşşifası(hastanesi)’nda gördükten sonra özellikle bulaşıcı hastalıklar üzerinde çalışmıştı. Bunun nedeni ise o dönemlerde salgın hastalıkların insanları perişan etmesi ve neticesinde de toplum ölümlerin gerçekleşmesiydi. Araştırmalarında bu konuya ağırlık vermeye başladı. 

 

 

Pasteur (Pastör)’ün teknik aletlerle Akşemseddin’den dört asır sonra varabildiği neticeyi dünyada ilk defa o haber verdi. Buna rağmen mikrop teorisi yanlış veya kasıtlı olarak Pasteur’a mal edilmişti. Mikroskopun 17. yüzyılda bulunduğu göz önüne alınırsa Akşemseddin'in büyüklüğü bir kez daha anlaşılır.

 

Ayrıca, yukarıda da belirttiğim üzere Fransız kimyacısı ve biyoloji bilgini Louis Pasteur'den (1822-1895) 400 yıl önce ve modern mikrobiyolojinin kurucusu olarak kabul edilen Alman Doktor Robert Koch'tan (1843-1910) 450 yıl önce bu buluşu yaptığı da bilim adamlarınca onaylanmıştır. 

 

 

Tıp ile ilgili Türkçe yazdığı Maddet-ül Hayat’ta, “Hastalıkların insanlarda teker teker peyda olduğunu zannetmek yanlıştır. Hastalıklar insandan insana bulaşma suretiyle geçer. Bu bulaşma gözle görülmeyecek kadar küçük, fakat canlı tohumlar vasıtasıyla olur. ”diyerek, mikrobu tarif etmiş, vücuda girdikten sonra kuluçka dönemi olduğunu da süreleri ile açıklamıştı. 

Böylece mikrop teorilerinden birini ortaya koyup, mikroorganizmalardan bahseden ilk kişi olarak tarihe geçti ve "Mikrobiyolojinin babası" olarak anılmaya başlandı. 

 

 

Aynı zamanda ilk kanser araştırmacılarından olan Akşemseddin, o devirde seratan denilen bu hastalığın tedavisini bulmak için çok uğraştı. Bu hastalığa yakalanan sadrazam Çandarlı Halil Paşa'nın oğlu Kazasker Süleyman Çelebi’yi tedavi etti.

 

 

Ayrıca hangi hastalıkların hangi bitkilerden hazırlanan ilaçlarla tedavi edileceğine dair bilgiler ve formüller ortaya koydu. Türlü otlardan hazırladığı ilaçlarla çeşitli hastalıklara çare buldu. Hastaları şifaya kavuşturdu. 

 

 

Yıllarca çalışarak kudretli bir hekim oldu. Kendisine “Lokman-ı Sânî”(ikinci Lokman) ve “tabib-i ebdân” adları verildi. Fatih’in kızlarından Gevherhan Sultan’ı da tedavi ederek iyileştirdi. 

 

 

 

Bugün bilim adamlarına düşen başlıca görevlerden biri de şudur: 

 

 

 

 

 

Nota ve Tınıyla...