Atasözleri ya da deyimelr her zaman doğruyu söyler mi?

Hayır…

buna en azından gastronomik açıdan bakarsak, çok çeşitli örnekler bulabiliriz…

Misâl ‘Turp’ ile ilgili olanlar…

Birine kızdığımızda, ‘Hay senin köküne turp suyu sıkayım’ deriz değil mi?

Bazen de, ‘Muhabbete turp suyu ekledin’ denilmez mi?

Oysa keşke sıkılsa, keşke eklense…

Zira turpta, muhteşem faydalar, bir o kadar lezzet, bir o kadar görsellik var…

******************

Lahmacundan çorbalara, sulu yemeklerden ızgaralara eşlik edemeyeceği yemek yoktur turbun…

Kırmızısı olsun, beyazı olsun; hele de potasyum deposu olan siyah turp olsun; söğüşünden doğranmışına, rendesine; hemen her çeşidi ayrı bi lezzet deposudur aslında…

****************

Hani, doktordan demir eksikliği ya da potasyum eksikliğimiz olduğu iel ilgili bir bilgi aldığımızda, soluğu eczanede ya da internette alıp, sözde bitkisel içerikli iddiasındaki uyduruk haplarla; güya demirimizi ya da potasyumumuzu dengelemeye çalışıyoruz ya…

Düzenli siyah turp yiyelim; sonra ölçtürelim demirimizi, potasyumumuzu; farkı fark edeceksiniz; istatistikler de edecektir zaten…

*****************

Esasen, tüketilebilir ve yenilebilir bir sebze köküdür turp…

Yer elması, brokoli ve karnabaharın da yer aldığı Brassicaceae ailesinden geliyor…

Bu ailenin özelliği yoğun antioksidan, demir ve potasyum içermesi…

 Kırmızı turp ve siyah turp ülkemizde en sık tüketilen türleridir. 

Bunların dışında mor, sarı, pembe ve beyaz gibi pek çok turp türü var.

Bizde mor pek yok ama yeni yeni turuncusu yayılıyor…

******************

Latincesi, Raphanus Sativa olan kırmızı turp, ehlileştirilmiş ve ekimi yapılan ana turp tipidir. 

Anavatanı ise Asya topraklarıdır. 

Botanik dilinde arsız olarak tabir edilen bir türdür ve hre yerde yetişir…

Avrupa topraklarına ulaşması ve tüketilmesi 16. yüzyılda gerçekleşti. 

Sağlığa pek çok faydası bulunan turp iki bin bey yüz sene önce Eski Yunanlılar ve Romalılar tarafından hem bir besin maddesi olarak hem de tıbbi amaçlar için kullanılırdı. 

******************

Ayurveda ve Geleneksel Çin Tıbbında turp ateş, boğaz ağrısı, safra hastalıkları ve enfeksiyon gibi sağlık sorunlarının tedavisinde kullanılırdı.

Misâl turp suyu, aslında en doğal öksürük şuruplarından biridir.

Turpun baharatlı sayılabilecek, kütür kütür yapılı kökünün yanı sıra yeşil yaprakları da yenilebilir. 100 gram 1 grama yakın yağ ve 12 kalori bulunur. C vitamininden zengin olan kırmızı turp güçlü antioksidan özelliğe sahiptir. Bu sayede vücudunuzun serbest radikallerle mücadele etmesine katkıda bulunur. Hücre hasarını önleyerek yaşlanma karşıtı etki gösterir. C vitamini aynı zamanda cildiniz ve kan damarlarınız için gerekli olan kolajen oluşumu için katkı sağlar. Kırmızı turpta bunların yanı sıra az miktarda Kalsiyum, K vitamini, B3 vitamini, B6 vitamini, fosfor, potasyum, magnezyum, bakır, çinko, manganez, B2 vitamini, sodyum ve folik asit de bulunur.

Kırmızı turpun kökü kadar yaprakları da sağlığınıza önemli katkılarda bulunur. Hatta turp yaprağı turpun kökünden çok daha besleyicidir bile diyebiliriz. Turp yapraklarında kökünden daha fazla protein ve lif bulunur. Yapraklarda en fazla bulunan mineral ise kalsiyumdur. Turp yapraklarında köküne oranla 4 kat daha fazla antioksidan etki bulunur.

******************

Turp yiyiniz kıymetli okurlarım…

Çünkü…

Turp ailesinden gelen bitkiler su ile pişirildiğinde kansere neden olan maddelerin atılmasını ve tümör oluşmasını önleyebilir. Bir araştırmaya göre turp kökünün bazı kanser hücrelerinin ölümüne katkıda bulunabilir.

Turp, glisemik indeksi düşük bir bitkidir. Bu nedenle kan şekerini yükseltmez. İnsülin direncine karşı kalkan görevi görür. Turpun içerisinde kan şekerini düzenlemeye katkıda bulunan glukozinolat ve izotiyosiyanat bileşikleri bulunur.  Aynı zamanda turp yemek adiponektin hormonunuzu artırır. Bu hormonun artması insülin direncine karşı sizi koruyabilir. 

Turp, hayati organlarımızdan biri olan karaciğer sağlığı açısından da önemli katkıları olan bir besindir. Turp tüketmek karaciğer detoksuna katkıda bulunur, hasarın giderilmesine yardımcı olur. Böbreklerdeki toksinlerin atılması için de etkili bir besindir. 

Turpun yapısında bol miktarda antioksidan, potasyum ve kalsiyum bulunur. Bu besinler sayesinde kalp hastalığına yakalanma ve yüksek tansiyon riskiniz, düşürebilirsiniz. Yüksek tansiyon riskinin azalması doğal olarak felç geçirme ihtimalini de azaltır. Turpta bulunan nitrat ise kan akışının düzenlenmesine yardımcı olur. 

Lifli yapısı sayesinde turp sindirim sisteminizi rahatlatır, kabızlığı önlemeye yardımcı olur. 2008 yılında hayvanlar üzerinde yapılan bir araştırmaya göre özellikle turp yapraklarının sindirimi rahatlattığını ortaya koydu.  Yapısında kükürtlü bileşenler bulunan turp yaprakları mide enfeksiyonunu engellerken ishale karşı faydalı etki gösteriyor. 

Turpun lifli yapısı, sindirilemeyen karbonhidratlar içermesi, yapısındaki su yoğunluğu, glisemik endeksinin düşük olması, kalori bakımından zayıflığı onu diyetlerde tercih edilebilecek bir besin haline getirir.

******************

Turbun, bol nar ekşili ve zeytinyağlı salatası ya da etli ymeği çok lezzetlidir…

Ya da incecik traş kesilip, yemeklerin yanında ekşileme ile yani limonla servisi de harika olur…

O zaman…

Doğru pazara gidip, turp alalım…

*******************

Agiyetler olsun…

GASTRONOMİ&GASTRONOMİ TURİZMİ UZMANI
GURME BOĞAÇ YÜZGÜL