Şöyle ilk ısırıınızda; dişinizin arasındaki o parçayı, ana parçasından bir türlü ayıramamanızın yegane sebebi olan o uzayan taze kaşar peynirinin damağınızda bıraktığı tadla beraber; o tel tel ozamış peynirin her telindeki ayrı lızzat sizi alır götürür…

Hele bir de tam kıvamında kızarmış ise, yanında da demli bir çay ya da taze sıkılmış bir bardak portakal suyu var ise, sizden iyisi Şam’da kayısı…

***************************

Eski Yunanlılar’da, bugünkü Pan Kek’in atası olarak kabul edilebilinecek ‘Tostarantis’, yani inceci kızarmış kekler vardı…

Tatlı bir un bulamacını, kömür ateşinde iiyce kızdırdıkları iki metal levha arasında pişirip, kat kat sunarlardı kendilerine ve misafirlerine…

‘Tostare’  yani kızartılmış manâsındaki ‘Geç Latince’ kelimeden türeyen ‘Tost’un ilk atası olarak bunu kabul edebiliriz…

Ama bilinen anlamdaki ilk tost; 1600lü yılların ilk çeyreğinde, Hollanda’da, çok iyi erime özelliği bulunan bir tür inek peynirinin, iki bayat ekmek arasında bastırılıp pişirilmesiyle ortaya çıktı.

Hollandalılar, bu lezziz yiyeceği Almanya’da pazarlamaya kalkınca; Almanlar hemen üstüne kondu ve butik manâda üretilen ilk tost makineleriyle ki tabii ki kömürlüdür; bu yiyeceği dünyaya tanıttı…

***************************

Türkiyem’izde ilk olarak 1940lı yıllarda sanayii tipi makinelerle pişiriliyordu tostlar…

Zamanla tüm anadolu’ya yayıldı ve çok beğenildi…

Halen de bu beğeni nesilden nesile aktarılıyor…

***************************

Peki, bizde kaç yöreye özgü tostlar var?

Hemen bana, ‘Ayvalık Tostu’ diyeceksniz ama hayır; en fazla 40 yıllık bir geçmişi vardır o da tanınması filan, 30 seneyi geçmez…

Ayvalık Tostu’nun atası olarak kabul edebileceğimiz tostun ilk versiyonunu, 1955 yılında, Beyoğlu’ndaki Konak Büfe’de satışı yapılmaya başlanan ‘Yengen’ adlı tosttur…

Bayat yarım ekmek arasında, kaşar, sucuk ve domates iel hazırlanan bu tost; Konak Büfe’de çalışmış bir ustanın; Ayvalık’ta mekân açması ve tostun içine, ek olarak kornişon turşu, maydanoz, ketçap ve mayonez eklemesiyle, yeni bir anlam kazandı…

Mekânın ortağı, istekler üzerine tostun içine, salam ve zeytin de koymaya başlayınca; ‘Meşhur Ayvalık Tostu’ diye bir isim uduruldu ve tabii ki çok da rağbet gördü…

Gerçekten inanılmaz bir lezzeti vardır o ayrı ama öyle çok tarihi bir yiyecek olmadığı da aşikârdır…

***************************

Ama derseniz ki, ‘Ordu Tostu’, o ayrı…

Yamaner Kardeşler’in buluşu olan, ‘Sürülebilir Sucuk’ ile yapılan bir tost olan Ortu Tostu; ‘Yengen’den bir yıl sonra ilk kez Ordu’da satılmaya başlanan bir tost türü…

***************************

Peki güzel bir tost nasıl yaparsınız?

Öncelikle belirteyim ki; ‘Tost’ her damak tadına göre değişkenil gösterecektir ama; 1997 yılında Ankara’da butik bir yarışmada, yaptığı tost ile birincilik ödülü alan bir gurme olarak; size bir iki ipucu vereyim…

Öncelikle tost ekmekleriniz,  kesinlikle bayat ve uzunluğu en az 15-17 cm, geniliği ise 10-12 cm boyutunda olmalı…

Sonra bir çorba kaşığı domates salçası ile sekiz adet kesme şekeri; bir çay bardağı sıcak suda eritip, sosu her iki ekmeğin de alt yüzüne sürüp; 10 dk bekleyin.

Ardından, ekmeğin sossuz kısmı alta gelecek şekilde sırasıyla bir dilim Macar ya da Hindi Salam, bir dilim kaşar, iki-üç ince dilim sucuk ve dört beş çekirdeği  çıkmış siyah zeytin koyun…

Eğer elinizde ya da evinizde zeytin ezmesi var ise; ince bir tabaka saamdan önce ekmeğe sürebilirsiniz…

Ardından da sandviçi kapatıp, orta  harlı makinede pişirin; ekmekler kızarmaya yüz tutmaya yakın; makineden alıp, içine ketçap, mayonez, maydanoz ve ince bir dilim domates koyup, makineyi son har seviyesine getirip, üç dakika daha kızartın…

Domates çok pişerse, yerken ağzınızı yakar; yumuşasın yeter…

Başta verdiğim dip sosu; tosta ayrı bir lezzet katacaktır…

Eğer yağlı bir tost isityorsanız ise; makineden almadan önce, az teryağı ya da fırça ile dolaptan çıkmış zeytinyağı sürebilirsiniz…

Afiyet olsun…