Bir gün, ‘Türk sokak lezzetlerinin en eskisi hangisidir?’ şeklinde bir soru ile karşılaşırsanız; bunun tek bir yanıtı var:

Simit…

Türkiye’nin kayıtlı ya da kayıt dışı en çok sokak esnafına saihp yiyeceği de simittir…

2000li yıllara kadar, sadece tezgâhlarda satılan simit, 2000li yıllarla birlikte ‘Simitçi’ simidi adıyla ekmek fırınlarında da satılmaya başandı…

Ve sonra kapitalizmin çarklıları, halkın birebir öz gıdası simidi bir keşfetti ve geç kalınmış bu keşifle birlikte, simidin zevki de, kültürü de değişti…

Nasıl mı?

**************

Çocukluğumuzdan itibaren biliriz, ‘5 çayı’ denilen, akşamüstü 15:30-18:00 arasındaki zaman diliminde, evimizin ya da işyerimizin yakınlarından sürekli ve her zaman çığırtan satıcıların; ‘Haydi simit taze, simiiiiiiiittt’ seslerini duyardık, duyarız, duyacağız…

Simidin çay ile beraber en güzel eşlikçisi ise, kuşkusuz sert tuzlu beyaz ya da döküm döküm tulum peyniridir..

Üşenmemişsek ise, o çıtır simit bir sandviç ekmeği gibi özenle ayrılır, içine taze kaşar peyniri konulur ve kaşar eriyene kadar, en fazla üç dakika fırına girer, olur san a’Kaşarlı Simit’…

Muhteşemdir, bilmeyenimiz de yoktur herhalde…

*****************

İstanbul ya da İzmir’de yaşıyorsak, yaşamışsak; klasiktir, çalışan olsun çalışmayan olsun;  nereden baksan nüfusun yüzde 75’i ayda en az bir kez şehir hatları kent içi gemi ulaşımını kullanmışızdır…

İskele başlarında da, simitçiler bekler, ‘Çayına, martına simiiiiittt’ diye ciyak ciyak bağırırlar…

Sen doyacaksın ama, martıların haklarını da unutmayacaksın…

Zaten martılar da genetik kodlarında varmış gibi gemiyi boydran boya takip ederler yol boyu, simidini paylaşmayan da azdır, hemen herkes simit ikram eder o güzelim bembeyaz deniz bülbüllerine…

****************

İşte bu masum ve canım halk kültürünü kapitalizm bir keşfetti, lezzet de, kültür de, anlayış da, zihniyet de bitti…

2000li yılların ortalarıyla beraber, ‘Simit’ orjinli onlarca marka icat edildi…

‘Sarayı’ mı dersiniz, ‘Kafesi’ mi dersiniz, ‘Evi’mi dersiniz, ‘Köyü mü dersiniz’, ‘Simit’ adını kullanan kullanana…

Ve elbette, kendi kendilerine çeşit ürettiler…

Kıymalısı, kavurmalısı, çikolatalısı, beyaz peynirlisi, kaşarlısı; hattâ sebzelisi filân; tabii ki klasik sadesi…

Sadesi bir nebze gerçek lezzete uygundu…

Ama ya çeşnili olanları…

Bilindik halk icadı lezzetler rafa kalktı ve kapitalizmin zincirleme marka haline getiridği simitlerde, hem traf, hem de lezzet berbatlığı hemen anlaşılmaya başlandı…

Tabii, üşengeç bir toplum olmamızın da verdiği itici güçle, biz bu berbat tadları içselleştirdik, susam abelenmiş, pekmezsiz hamurdan yapılma çakma simidi, pek bir beğendik, beğenilecek hiçbir yanı olmasa da…

El birliği ile, lezzetinden ve özünden uzak çakma simitleri sevdikçe, vahşi kapitalist markaları büyüttükçe büyüttük…

Bir de bunlar dünyaya da açıldı ve esası gerçekten çok lezzetli olan simidin çakmasını dünyaya sanki aslı öyleymiş gibi dikte ettirdi…

******************

Sonuç:

Lezzeti giderek dah da kötüleşen bir kültür düğdü…

Daha Anadolu Selçukluları’ndan  başlayarak, bin yılı şakın bir kültür haline gelen simit; 20-25 yılda halk kültürü olmaktan çıktı…

Oysa bilinmiyordu ki; simidin  içinde çeşni olmaz; koymak istersen pişmiş simide koymalısın…

Yineliyorum:

‘Simit çeşnili olmaz, ancak sonradan pişmişine eklersin…

*****************

Haydi size gerçek sokak simidi tarif ederek bitireyim…

Bir kâseye, ılık süt ve ılık suyu koyun, içine oda sıcaklığında sıvı yağ, az tuz, az yaş maya toz şeker ve unu koyup  yoğurup, 30-40 dakika bekletin, mayalansın.

Ayrı bir kapta, dut pekmezli su hazırlayın, mayalanan hamurdan bezeler alıp, elinizle smit haline getirin ve önce pekmezli suya sonra da bol susama bulayıp, 200 derece fırında 15-20 dakika pişirin…

Asla hamura başka malzeme koymayın, pişip ılıyınca koyup, tekrar 3-5 dakika pişirirsiniz…

Afiyetler olsun…

*(hazır simitten bahsetmişken; faşizm ve radikal dtinci muhafazakârlıktan beslenen  kapitalizm, ne çok değerimizi yerle yeksan etti farkında mısınız?)

GASTRONOMİ&GASTRONOMİ TURİZMİ  UZMANI
GURME BOĞAÇ YÜZGÜL