12.–13. yüzyılda yaşamış, esnaflıkta dürüstlüğün, ahlakın ve emeğin değerini sistemleştirmiş bir bilge ve asıl adı **Şeyh Nasreddin Mahmud el-Hoyi** olan  Ahi Evran;

“Hileli mal satma”, “Kul hakkı yeme”, “Bir iş yapıyorsan en iyisini yap”, “Müşteri seni değil, sen müşteriyi utandırma” gibi ilkeleriyle esnaflığa insanlık dersi vermişti.

İyi ki bu zamanlara şahit olmamış.  

Şöyle bir baktığınızda, günümüzde artık Ahilik ruhu çoğu yerde adeta sizlere ömür. Tüm esnaflar demeyeyim, ama bazıları meydanı boş bulmuş, kendi kanunlarını koyuyor. Bir market, bir bakkal, bir kasap…

Kim ne isterse öyle yapıyor. Fiyat etiketi yok, standart yok, kafasına göre belirlenmiş rakamlar var. Birinin fiyatı diğerini tutmuyor; vatandaşın cebine el konmuş gibi, kimse sesini çıkarmıyor.

Bazıları öyle bir ukalalıkla dolu ki, “Seni filanca bakanlığa şikâyet edeceğim” dediğinizde, “Bakan beye de selamımı söyle” diyebiliyor. Gerçekte, o bakan karşılarına geçse nasıl davranacakları ayrı mesele.

Ama sorun bu değil. Tavırları, kibirleri ve sorumsuzlukları, toplumun omuzlarına binmiş ağır bir yük. Kendilerini üstün görüyorlar ama üstün oldukları tek şey, etik ve ahlakı hiçe sayma kabiliyetleri.

Ah, Ahi Evran görse… Eminim mezarında ters dönerdi. Dürüstlüğün, helal kazancın, iş ahlakının temellerini atan o bilge, bugün bu tiplerle karşılaşsa, “Bunlar esnaf değil, toplumun kanayan yarasıdır” derdi.

İş ahlakı, insanı ve toplumu düşünmek demektir. Kafana göre iş yapmak, hakkı çiğnemek değildir. Ama maalesef günümüzde hakkı çiğneyenler en gür sesli olanlar; adaletin sesi ise çoğu zaman boğulmuş durumda.

Buradan net söylüyorum: Devlet bu tiplerin tepesine balyoz gibi inmeli. Vatandaşını kazıklayan, aldatmayı iş edinmiş, kibirli ve ukala insanların bu toplumda yeri yoktur. Susturulmalı, disipline edilmeli ve hak ettikleri yerde durdurulmalıdır.

Yoksa bu ülke, birkaç arsız yüzünden daha çok yorulur, daha çok kanar ve daha çok zarar görür.

Ama mesele sadece devlet değil. Toplum da sessiz kalmamalı. Bu kibirli, ahlaksız ve sorumsuzların yanında durmak, onlara boyun eğmek, halkın ortak geleceğini çürütür.

Herkes biliyor, bu tipler konuşmaktan başka bir iş yapmaz, kazıklamaktan başka bir şey bilmez, kibirden başka bir şeye değer vermez. Onlara acımak yok; çünkü acıdıkça cesaret buluyorlar, cesaret buldukça daha fazla zarar veriyorlar.

Ahilik ölmedi; bugün sadece ruhu kirletiliyor. Ve bu kirli ruh, önce esnafı çürütür, sonra müşteriyi, sonra tüm toplumu. İçten içe biliyoruz: Bu tür insanlar temiz bir toplumun düşmanı. Hak ve adalet yerine fırsatçılığı, paylaşmak yerine kazıklamayı, emeğin yerine kibri koyan bu insanlar, şehrin, mahallenin, ülkenin kanayan yarasıdır.

Artık yeter! Bu kibirli ve fırsatçı tipler her gün biraz daha cesaretleniyor, toplumun kanını emiyor, düzeni boğuyor. Hakkı çiğniyorlar, adaleti hiçe sayıyorlar, ve en kötüsü, kendilerini üstün görüyorlar.

Onları gördüğünüzde gözünüzü kapatmayın, kulaklarınızı tıkamayın. Sesinizi çıkarın, itiraz edin, uyarın. Bu tiplerin yanında sessiz kalan, suça ortak olur.

Ahilik sadece iş ahlakı değil, insanlık dersi idi. Onu unutan her esnaf, sadece kendini değil, tüm toplumu zehirliyor. Toplum, hakkı çiğneyenlere boyun eğdiği sürece ilerleyemez, büyüyemez ve temizlenemez.

Artık bu kibirli, kazıkçı ve sorumsuz tiplere göz yumulmamalı,  onlara izin verilmemeli. Çünkü her defa sustukça, cesaretleri artıyor; her defa cesaretleri arttıkça, toplumun geleceğini daha fazla çalıyorlar.

Bu ülke temizlenecek. Ahilik ruhu yeniden dirilecek. Ve o gün geldiğinde, bu arsız ve kibirli tipler, yaptıklarıyla utanacak, halkın adaletinden paylarını alacaklar.

Nota ve Tınıyla... 

macit.soydan@gmail.com